Udostępnij

100 tys. podpisów dla Odry. „Instytucje unijne dały się oszukać”

26.03.2024

– Instytucje unijne dały się oszukać i de facto przyłożyły rękę do dewastacji rzeki. Czyli też naruszenia własnej Ramowej Dyrektywy Wodnej i dyrektyw przyrodniczych – zauważają zaangażowani w sprawę ratowania Odry. We wtorek doszło do spotkania przedstawicieli organizacji pozarządowych z komisarzem UE. Decydentom przekazano specjalną petycję podpisaną przez przeszło 112 tys. Europejczyków.

Petycję do Komisji Europejskiej, Komisarza ds. środowiska, oceanów i rybołówstwa Virginijusa Sinkevičiusa oraz do Trybunału Sprawiedliwości UE zainicjowało Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA. Przygotowano ją we współpracy z Fundacją Euronatur oraz DUH z Niemiec i z europejską platformą WeMove. Petycja została podpisana przez ponad 112 tys. osób z Polski, Niemiec, Czech i innych krajów.

Ocalić przed ponownym wymieraniem

Latem 2022 r. Odra doświadczyła katastrofy ekologicznej. Według polskich i niemieckich uczonych zginęła połowa ryb. Mowa o wielu milionach osobników o łącznej wadze ok. 1000 ton. Zginęło też ponad 90 proc. małż i skorupiaków. Naukowcy podają winowajcę: złote algi, których obecności w naszych rzekach wcześniej nie odnotowano. Przyczyną jej zatrucia była toksyna wytwarzana przez złote algi, czyli mikroglony Prymnesium parvum.

 class=
Fot. Stowarzyszenie 515 kilometr Odry

W dobie zmian klimatu i betonowania rzek z dużym prawdopodobieństwem może nastąpić ponowna katastrofa. – Katastrofa może się powtórzyć. W lutym w Kanale Gliwickim notowano pierwsze śmierci ryb z powodu alg – przestrzega Radosław Gawlik, prezes Stowarzyszenia Ekologicznego EKO-UNIA.

Dr Hanna Schudy z tego samego stowarzyszenia wzięła udział w spotkaniu z unijnym komisarzem. – W dobie greenwashingu i kryzysu państwa prawa, dewastacja przyrody, do której doszło na Odrze, może być objawem systemowego niedostosowania UE do przestrzegania jej prawa.

Ogromne środki pożyczkowe z Banku Światowego oraz dotacje unijne, jak mówi dr Schudy, pozyskano na cele walki z powodzią. Tymczasem wykorzystano je dla regulacji rzeki i odbudowy żeglowności. – Instytucje unijne dały się oszukać i de facto przyłożyły rękę do dewastacji rzeki, czyli też naruszenia własnej Ramowej Dyrektywy Wodnej i dyrektyw przyrodniczych – zauważa przedstawicielka Stowarzyszenia Ekologicznego EKO-UNIA.

– Pomimo prawomocnego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z marca 2023 r., nielegalne prace hydrotechniczne na Odrze trwały rok i zakończyły się dopiero 1. marca 2024 r. Niestety, łamano prawo też za nowego rządu, który nie stosował się do postanowienia NSA wobec Odry! – wypunktowuje Gawlik.

Petycja ma pomóc rzece się bronić

Organizacje apelują do KE oraz Trybunału Sprawiedliwości UE o:

  • Podjęcie przez Komisję skargi do TSUE na łamanie przez rząd Polski dyrektyw: Ramowej Dyrektywy Wodnej, Dyrektywy Siedliskowej i Ptasiej, o Ocenach Oddziaływania na Środowisko;
  • Interwencję w sprawie nieprzestrzegania i nie zastosowania się polskich władz do postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego ws. wstrzymania prac budowlanych regulujących Odrę w ramach programu Banku Światowego.

Czego oczekują? – Chcemy – zgodnie z wnioskami naukowców po katastrofie z 2022 r. – aby zaprzestano regulacji. Kamienowania Odry ostrogami – tłumaczy Gawlik zapytany przez SmogLab. Dodaje, że budowa autostrady wodnej, którą rozpoczął PiS, nie ma ekonomicznego sensu. – Uzasadnienie tej budowy koniecznością pogłębienia rzeki dla pływania lodołamaczy. Przy lawinowo postępującym ociepleniu klimatu jest to jawnym oszustwem – mówi nam Radosław Gawlik.

Właśnie w tym ma pomóc petycja.

Cecylia Malik z kolektywu Siostry Rzeki w rozmowie z redakcją SmogLabu przypomina: – Odra była rzeką żeglowną. To było bardzo dobre w XIX w., ale teraz nie ma potrzeby transportowania towarów rzekami. Teraz, w czasie zmiany klimatu i w takiej kondycji Ziemi, rzeki są potrzebne do niesienia wody słodkiej, którą można pić. A także są najbardziej bogatymi ekosystemami i korytarzami ekologicznymi.

Podkreśla, że trzeba odstąpić od planu zmieniania Odry w drogę wodną. Zapytana o najistotniejsze kwestie walki o Odrę, wskazała renaturyzację rzeki i umożliwienie jej naturalnej obrony przed katastrofami.

– Trzeba pozwolić rzece na ochronę, żeby sobie radziła. A nie cały czas ją niszczyć.

Zgadza się z tym Radosław Gawlik. – Chcemy też renaturyzować Odrę, a nie ją regulować. To w połączeniu z konsekwentnym eliminowaniem zanieczyszczeń (w tym solanki z kopalń) da ekosystemowi rzeki odporność. – Petycja ma w tym pomóc – podsumowje przedstawiciel stowarzyszenia.

Czytaj także: Polskie rzeki to ściek. „Jak w kraju Trzeciego Świata”

Zdjęcie tytułowe: WeMove Europe

Autor

Klaudia Urban

Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Jej teksty ukazują się też w Onet.pl. Współpracuje również z Odpowiedzialnym Inwestorem. Pisze przede wszystkim o gospodarce odpadami, edukacji ekologicznej, zielonych inwestycjach, transformacji systemu żywności i energetycznej. Preferuje społeczne ujęcie tematu. Zainteresowania: ochrona przyrody; przede wszystkim GOZ i OZE, eco-lifestyle oraz psychologia.

Udostępnij

Zobacz także

Wspierają nas

Partner portalu

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Od 2020 r. redaktor Odpowiedzialnego Inwestora, dla którego pisze głównie o energetyce, górnictwie, zielonych inwestycjach i gospodarce odpadami. Zainteresowania: szeroko pojęta ochrona przyrody; prywatnie wielbicielka Wrocławia, filmów wojennych, literatury i poezji.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Zastępca redaktora naczelnego SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.