Udostępnij

Świat bije rekord ciepła, a w Polsce zwykła jesień. Skąd ta różnica?

20.11.2026

Październik w Polsce był ciepły, ale nie rekordowy. Nie zmienia to faktu, że globalne ocieplenie postępuje, a jego skutki są coraz bardziej widoczne. Jednym z nich jest nasilanie się ekstremalnych zjawisk pogodowych, w tym susz, które zmuszają miliony ludzi do opuszczania swoich domów. Według danych za 2025 rok katastrofy związane z pogodą doprowadziły do 27 mln przemieszczeń wewnętrznych. Zmiany klimatu mogą również zwiększać presję migracyjną, choć nie są jedyną przyczyną migracji.

Ostatni wyraźnie chłodniejszy październik był w 2016 roku. Od tamtej pory miesiąc ten na ogół był cieplejszy od średniej. Stopniowo staje się coraz cieplejszy.

Ciepła polska jesień?

Dane Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej pokazują, że tegoroczny październik w Polsce był typowy pod względem temperatur. Przez około tydzień utrzymywała się tzw. złota jesień z temperaturami sięgającymi 20–24 st. C. Jednak od 9 października w kraju dominowały typowe dla jesieni wartości – od 13 do 19 st. C. Temperatury w okolicach 20 st. C wystąpiły później już tylko 21 października i ograniczyły się do południowej części kraju.

Średnie miesięczne temperatury dla października w latach 1966-2026. Przerywana linia to średnia miesięczna z lat 1991-2020. Źródło: IMiGW

– Globalne ocieplenie nie postępuje liniowo, jest procesem złożonym i zróżnicowanym przestrzennie. To, czego doświadczamy na co dzień, to warunki pogodowe, które w naszej strefie klimatycznej są bardzo zmienne, zarówno z dnia na dzień, jak i z roku na rok – dr hab. Anita Bokwa, prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego, pytana przez SmogLab.

Zupełnie inaczej było w skali globalnej.

Kolejny rekord

W październiku br. średnia globalna temperatura powietrza przy powierzchni przekroczyła poziom 1,5 st. C powyżej okresu przedindustrialnego. Za nami już trzy miesiące z takimi odczytami. Pierwszym był sierpień, kiedy temperatura globalna – według danych Copernicus Climate Change Service – była o 1,65 st. C wyższa od poziomu sprzed epoki przemysłowej. We wrześniu było to 1,63 st. C, a w październiku już 1,75 st. C.

Był to najcieplejszy październik w historii pomiarów. Duży wpływ miała na to ciepła faza ENSO, czyli El Niño. Średnia temperatura powierzchni oceanów osiągnęła rekordowe 20,95 st. C. Należy jednak pamiętać, że ENSO jest naturalnym cyklem. El Niño podbiło temperatury, nakładając się na długotrwałe ocieplenie spowodowane działalnością człowieka.

Źródło: Szymon Malinowski/Facebook

Na tropikalnym Pacyfiku, gdzie specyficzne warunki związane z El Niño nadal się nasilały, miesięczna anomalia temperatury powierzchni oceanu w pewnym regionie osiągnęła rekordową wartość 3,21 st. C. Przewyższyła tym samym maksima odnotowane podczas poprzednich, wyjątkowo silnych epizodów El Niño.

Z danych aktualizowanych na bieżąco wynika, że sytuacja szybko się nie zmieni.

Polska ma powierzchnię zaledwie 0,3 mln km2, a lokalne warunki pogodowe nie oddają skali zmian obserwowanych na całym świecie. Co więcej, dane bieżące pokazują, że także listopad może okazać się rekordowo ciepły w skali globalnej. Kontrastowałoby to z obecną sytuacją w Polsce. Mamy typowy listopad, z temperaturami poniżej 10 st. C w ciągu dnia. Nocami temperatura spada już poniżej zera.

Choć Europa jest niewielkim skrawkiem świata, także na jej obszarze widać wyraźne ocieplenie. Średnia temperatura była tu o 1,49 st. C wyższa od średniej z lat 1991–2020. To drugi najcieplejszy październik w historii pomiarów.

Źródło: Copernicus Climate Change Service

Drugi rok z temperaturą powyżej 1,5 st. C

To jednak nie wszystko. Prognozy wskazują, że jest już niemal pewne, iż średnia globalna temperatura w całym 2026 r. przekroczy poziom 1,5 st. C. Będzie to drugi rok kalendarzowy, w którym dojdzie do takiej sytuacji, po 2024 r. Najbardziej prawdopodobne jest, że 2026 r. okaże się drugim najcieplejszym rokiem w historii pomiarów. Istnieje około 20 proc. prawdopodobieństwa, że zrówna się z rekordowym 2024 r. lub go przewyższy.

– Październik podtrzymał obserwowany wzorzec wyjątkowo wysokich temperatur na świecie, przynosząc rekordowe wartości zarówno globalnej temperatury, jak i temperatury powierzchni oceanów. Wyjątkowo silne El Niño dostarcza dodatkowego ciepła klimatowi, który już wcześniej został ogrzany przez działalność człowieka – powiedziała w oświadczeniu prasowym Samantha Burgess, dyrektorka ds. klimatu w Europejskim Centrum Średnioterminowych Prognoz Pogody (ECMWF).

Źródło: Copernicus Climate Change Service

Nie ulega wątpliwości, że ten rok będzie częścią kilkuletniego okresu wyjątkowo wysokich temperatur, wyraźnie odbiegających od warunków znanych z wcześniejszych dekad.

– Tymczasem 2026 rok zmierza do tego, by stać się drugim rokiem kalendarzowym z temperaturą przekraczającą poziom 1,5 st. C. Szczególnie istotne jest to, że również średnia z czterech lat ma przekroczyć ten próg. Pokazuje to, jak długotrwały stał się obecny okres globalnego ocieplenia – powiedziała Burgess.

Zmiany klimatu mogą nasilać migracje

Ocieplający się klimat to nie tylko rekordowe temperatury, lecz także susze, powodzie i cyklony tropikalne dotykające kraje Globalnego Południa. Dane Centrum Monitorowania Przemieszczeń Wewnętrznych (IDMC) za 2025 r. pokazują, że katastrofy związane z pogodą doprowadziły do 27 mln przypadków przemieszczeń wewnętrznych w 138 krajach i terytoriach.

Problem dotyczy także nas. W 2025 roku na zewnętrznych granicach Unii Europejskiej odnotowano blisko 178 tys. przypadków nielegalnego przekroczenia granicy. Według unijnej agencji Frontex w pierwszych dziesięciu miesiącach 2026 roku odnotowano prawie 110 tys. takich przypadków, czyli o 29 proc. mniej niż w analogicznym okresie poprzedniego roku. Spadek wiązano m.in. ze współpracą z państwami tranzytowymi i działaniami zapobiegawczymi. Nie wszyscy migranci są uchodźcami klimatycznymi, ale bez wątpienia globalne ocieplenie przyczynia się do pogorszenia jakości życia w wielu krajach Globalnego Południa.

Zarówno skala przemieszczeń wewnętrznych, jak i migracji do Europy może się zwiększyć, jeśli presja klimatyczna będzie narastać.

Amy Pope, dyrektor generalna Międzynarodowej Organizacji ds. Migracji (IOM), ostrzegła przed tym w wywiadzie udzielonym agencji AFP podczas COP31 w Turcji.

– Aktualnie ponad 200 mln ludzi mieszka w społecznościach wyjątkowo narażonych na skutki zmian klimatycznych, którym grozi wysiedlenie. Jeśli nie podejmiemy działań już teraz, przewidujemy, że skala tych przemieszczeń znacznie wzrośnie – ostrzegła.

–

Zdjęcie tytułowe: Creative Travel Projects/Shutterstock

Autor

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracujący od lat z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Udostępnij

Zobacz także

Wspierają nas

Partnerzy portalu

Partner cyklu "Miasta Przyszłości"

Partner cyklu "Żyj wolniej"

Partner naukowy

Bartosz Kwiatkowski

Dyrektor Frank Bold, absolwent prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, wiceprezes Polskiego Instytutu Praw Człowieka i Biznesu, ekspert prawny polskich i międzynarodowych organizacji pozarządowych.

Patrycja Satora

Menedżerka organizacji pozarządowych z ponad 15 letnim stażem – doświadczona koordynatorka projektów, specjalistka ds. kontaktów z kluczowymi klientami, menadżerka ds. rozwoju oraz PR i Public Affairs.

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Zastępczyni redaktora naczelnego SmogLabu. Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Z portalem związana od 2021 roku. Wcześniej redaktorka Odpowiedzialnego Inwestora. Pisze głownie o zdrowiu, żywności, lasach, gospodarce odpadami i zielonych inwestycjach.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Współzałożyciel SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.