Udostępnij

Polacy dostali „dwóję”. Nowy raport nie pozostawia złudzeń

19.11.2026

Raport „Ziemianie atakują!” potwierdza, że Polacy wiedzą coraz mniej o zmianie klimatu, za to coraz częściej wierzą w popularne mity. Nie mniejszym problemem jest brak wiary w sens działania na rzecz poprawy sytuacji.

„Ziemianie atakują!” to wydawany cyklicznie raport, który przedstawia wyniki kompleksowych badań postaw Polaków wobec zmiany klimatu.

Już przy pierwszej edycji analizy, która ukazała się w 2019 roku, jej autorów niepokoiło, że Polacy zdawali test wiedzy o klimacie na „dwójkę z plusem”. Taka ocena pojawiała się również przy trzech kolejnych wydaniach. W najnowszej, piątej edycji „Ziemian” jest jeszcze gorzej.

Polacy zdali egzamin na „dwóję”.

„Zwycięstwo dezinformacji klimatycznej„

Od 2019 r. odsetek badanych uzyskujących bardzo niski wynik w teście wiedzy wzrósł z 22 do 36 proc.

– To zwycięstwo dezinformacji klimatycznej – mówi nam Mateusz Galica, lider projektu „Ziemianie Atakują!” z agencji Lata Dwudzieste.

Na potwierdzenie tych słów można przytoczyć kilka popularnych mitów klimatycznych, w które Polacy wierzą coraz częściej.

Zrzut ekranu z transmisji premiery „Ziemianie Atakują” 2026/YT

Na przykład 37 proc. badanych uznaje obecne globalne ocieplenie za „naturalny cykl”, podczas gdy w 2019 r. uważało tak 29 proc. W tym samym czasie z 20 do 29 proc. wzrósł odsetek osób twierdzących, że CO2 nie ma wpływu na klimat. A z 18 do 31 proc. wzrosła liczba osób uważających, że wzrost temperatury o 2–3 st. C „nie będzie taki zły”. To mniej więcej tak, jakby uznać, że dla człowieka „nie takie złe” będzie gorączka sięgająca 39,5 st. C.

Jednocześnie coraz mniej Polaków uznaje, że globalne ocieplenie jest faktem (spadek z 73 do 65 proc.) i że odpowiada za nie działalność człowieka (spadek z 66 do 54 proc.).

– Populizm i dezinformacja nie kierują się etyką, konsensusem naukowym czy solidną analizą danych. Fałszywe narracje dotykają w szczególności tych obszarów, gdzie jest możliwe zbudowanie podglebia dla polaryzacji. Wiedza o klimacie jest idealnym poligonem dla tych wszystkich, którzy w pogoni za zasięgami, rozpoznawalnością czy wpływem politycznym wybierają populizm – komentuje Kamil Wyszkowski, przedstawiciel UN Global Compact Network Poland (polska sieć inicjatywy ONZ, która angażuje biznes w ochronę środowiska).

Klimatyczna bezsilność

Nie mniejszym problemem jest jednak to, że ludzie tracą wiarę. I to zarówno we własną sprawczość, jak i poważne potraktowanie problemu przez podmioty najbardziej za to odpowiedzialne.

Odsetek osób mających poczucie, że „za mało znaczy, żeby mieć na to wpływ”, wzrósł z 33 proc. w 2019 r. do ponad 40 proc. Liczba respondentów zgadzających się ze stwierdzeniem „to inni są odpowiedzialni” podwoiła się.

Jednocześnie działania tych „innych” oceniamy bardzo negatywnie. Choć 34 proc. badanych uważa, że to rząd i parlament mają największy wpływ na ochronę przyrody, tylko 9 proc. uważa, że dobrze wywiązują się ze swojej odpowiedzialności. W przypadku korporacji odsetki te wynoszą odpowiednio 17 i 4 proc. Do tego 19 proc. ankietowanych odpowiada wprost: nikt nie wywiązuje się ze swojej odpowiedzialności za ochronę środowiska.

W tle są też inne kryzysy, które mocniej przyciągają uwagę badanych. Obecnie 65 proc. Polaków za największe zagrożenie dla świata uznaje wojny i konflikty. Zmiana klimatu spadła na szóste miejsce (31 proc. wskazań), zajmując je ex aequo z terroryzmem. A odsetek osób przekonanych, że stan Ziemi wymaga natychmiastowych działań, spadł z 78 do 60 proc.

Łatwiej jest wyprzeć

– To swego rodzaju wyparcie – zauważa Galica, pytany przez SmogLab. – Przyjmijmy za punkt początkowy rok 2019: Greta Thunberg przemawia w ONZ, na polskich ulicach pojawiają się młodzieżowe strajki klimatyczne. Jest ogromne zainteresowanie mediów i poczucie, że młodzi wezmą sprawy w swoje ręce, poprowadzą nas ku lepszej przyszłości. Mija siedem lat i co? Panuje przekonanie, że młodzi nic nie zrobili, Greta nic nie zrobiła, ONZ nic nie zrobiła, światowi przywódcy nic nie zrobili – kontynuuje ekspert.

Co więcej, zamiast wzmocnionych działań na rzecz klimatu, pojawia się coraz więcej przeszkód – jak choćby polityka prezydenta Donald Trumpa, który dąży do przywrócenia złotej epoki węgla w USA.

– Stąd może wynikać odwrót i otwarcie na alternatywne teorie. Człowiek nie lubi czuć, że się myli ani mieć poczucia winy. Dlatego tak chętnie przyjmuje informacje, które uwalniają go od poczucia winy i przenoszą odpowiedzialność gdzie indziej, na przykład na Chiny – ocenia Galica.

Opowieść klimatyczna

Twórcy raportu nie interpretują tych wyników jako dowodu, że Polacy przestali rozumieć świat. Ich zdaniem wskazują one raczej na osłabienie poczucia wspólnoty i przekonania, że ma się wpływ na rzeczywistość. Dlatego według nich to nie twarda negacja, tylko wycofanie, bezsilność i zmęczenie.

– Tego nie naprawi kolejny wykres ani kolejny apel. Potrzebujemy widocznych, prostych kroków i nowej opowieści, w której ludzie nie są winnymi, tylko stroną, razem z przyrodą – tłumaczy Galica.

O czym może być ta opowieść?

– Dla części ludzi najważniejsze będą korzyści finansowe. Trzeba im pokazać, że w dłuższej perspektywie zostanie im więcej pieniędzy. Dla innych ważniejsze będą korzyści emocjonalne, takie jak poczucie, że zostawimy dzieciom świat podobny do tego, który znamy. To zależy od grupy odbiorców. Nie ma jednego przekazu dla wszystkich – z różnymi grupami trzeba rozmawiać inaczej – podsumowuje.

–

Zdjęcie tytułowe: Bilanol/Shutterstock

Autor

Szymon Bujalski

Prowadzi profil „Dziennikarz dla klimatu”, który obserwuje 30 000 osób na Facebooku i 60 000 osób na Instagramie. Autor książki „Recepta na lepszy klimat. Zdrowsze miasta dla chorującego świata”. Współpracuje z Nauką o Klimacie, OKO.press, Interią, WP, Onetem i SmogLabem. Prowadzi stronę Ziemia na Rozdrożu. Zaangażowany w tematykę zmiany klimatu, ochrony środowiska, zrównoważonego rozwoju miast i praw zwierząt. Prywatnie weganin żyjący bez samochodu, który lubi ubierać się w second handzie.

Udostępnij

Zobacz także

Wspierają nas

Partnerzy portalu

Partner cyklu "Miasta Przyszłości"

Partner cyklu "Żyj wolniej"

Partner naukowy

Bartosz Kwiatkowski

Dyrektor Frank Bold, absolwent prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, wiceprezes Polskiego Instytutu Praw Człowieka i Biznesu, ekspert prawny polskich i międzynarodowych organizacji pozarządowych.

Patrycja Satora

Menedżerka organizacji pozarządowych z ponad 15 letnim stażem – doświadczona koordynatorka projektów, specjalistka ds. kontaktów z kluczowymi klientami, menadżerka ds. rozwoju oraz PR i Public Affairs.

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Zastępczyni redaktora naczelnego SmogLabu. Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Z portalem związana od 2021 roku. Wcześniej redaktorka Odpowiedzialnego Inwestora. Pisze głownie o zdrowiu, żywności, lasach, gospodarce odpadami i zielonych inwestycjach.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Współzałożyciel SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.