Niedawne badania sugerują, że wzrost temperatur na świecie może wpływać na nierównowagę płci u noworodków. Wyniki nie pozwalają na ocenę długofalowych skutków dla demografii, jednak zwracają uwagę na bezpieczeństwo ciąży w dobie zmian klimatu i ekstremalnych upałów. Już wcześniej badania wskazywały na skutki narażenia płodu na wysokie temperatury, również wiele lat po narodzinach dziecka.
Statystyka pokazuje, że na ogół rodzi się nieznacznie więcej dziewczynek niż chłopców. Zwykle stosunek ten wynosi 105-106 do 100, a przyczyn takiego stanu rzeczy upatruje się przede wszystkim w genetyce. Autorzy opublikowanych niedawno badań rzucają wyzwanie takiemu ujęciu, wskazując na istotność czynnika środowiskowego, jakim jest temperatura otoczenia.
Okazuje się, że wyższe temperatury mogą działać na niekorzyść chłopców, co potencjalnie może pogłębić wspomnianą nierównowagę płci. Znaczenie okazuje się mieć przy tym również… zasobność portfela.
Naukowcy z kilku ośrodków badawczych Uniwersytetu Oksfordzkiego przeanalizowali ponad 5 milionów urodzeń w 33 krajach Afryki Subsaharyjskiej oraz w Indiach. Dane z badań ankietowych połączono ze szczegółowymi zapisami na temat warunków atmosferycznych.
Celem było sprawdzenie, jak ekspozycja na ciepło w okresie ciąży wpływa na proporcje płci noworodków. Wyniki wspomnianych badań opublikowano na łamach „Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS)”.
Wpływ temperatury na rozrodczość
„Wyniki pokazują, że temperatury powyżej 20°C są konsekwentnie powiązane z mniejszą liczbą urodzeń chłopców w obu regionach” – czytamy w opracowaniu opublikowanym na stronach uczelni. Dzieje się to jednak za pośrednictwem różnych mechanizmów.
W Afryce Subsaharyjskiej ekspozycja na wysokie temperatury w pierwszym trymestrze ciąży wiąże się ze spadkiem liczby urodzeń u chłopców. Jak wskazują naukowcy, tendencja ta jest zgodna ze zwiększoną śmiertelnością okołoporodową spowodowaną stresem cieplnym u matek. Zjawisko to jest szczególnie widoczne na obszarach wiejskich, w przypadku kobiet o niższym poziomie wykształcenia, jak również tych z wyższą liczbą wcześniejszych urodzeń. Przeglądowo o tym, jak upał może wpływać na ciążę, pisaliśmy TUTAJ.
Sytuacja okazała się bardziej skomplikowana w przypadku Indii. Tam proporcje płci historycznie są zaburzone przez preferencje dotyczące synów i związane z tym aborcje selektywne (płodów żeńskich). Skutki związane z ciepłem zaobserwowano jednak w późniejszym okresie ciąży. Wyższe temperatury w drugim trymestrze wiązały się z mniejszą liczbą urodzeń chłopców.
Klimat i nierówności ekonomiczne
– Nasze odkrycia wskazują, że temperatura ma wymierne skutki dla przeżywalności płodów oraz zachowań związanych z planowaniem rodziny. To również implikacje dla składu populacji i równowagi płci – komentuje w oświadczeniu dr Jasmin Abdel Ghany, główna autorka badania. – Zrozumienie tych procesów jest niezbędne do przewidywania wpływu czynników środowiskowych na społeczeństwa żyjące w ocieplającym się klimacie – podkreśla.
Zespół naukowców wskazuje, że skutki upałów nie rozkładają się równomiernie. Okazuje się, że kobiety z mniejszymi zasobami oraz mieszkające w bardziej narażonych środowiskach są w większym stopniu dotknięte opisanym problemem. To budzi obawy autorów badania o pogłębiające się nierówności zdrowotne w obliczu zmian klimatu.
Z nierównościami na tle ekonomicznym do czynienia mamy również, jeśli chodzi o wpływ upałów na zdrowie osób dorosłych. Osoby o niższych dochodach często mają trudności z dostępem do wysokiej jakości mieszkań. Wiele z nich mieszka w przeludnionych, słabo wentylowanych budynkach, które oferują niewiele wytchnienia w czasie upałów.
Zależne od zasobności portfela jest również posiadanie klimatyzacji i możliwość opłacenia generowanych przez nią rachunków za prąd. W przypadku ekstremalnych upałów odpowiednie warunki temperaturowe mogą być czynnikiem ratującym życie. Dotyczy to szczególnie seniorów i osób obciążonych chorobami przewlekłymi.
_
Źródła: Mat. prasowe University of Oxford, „PNAS”, mat. własne
Zdjęcie tytułowe: shutterstock/Sven Hansche
