Udostępnij

Unia pilnie potrzebuje nowej strategii. Bezpieczeństwo energetyczne i OZE

02.04.2025

Wojna za naszą wschodnią granicą, zmiany polityczne w Stanach Zjednoczonych i inne napięcia na arenie międzynarodowej. To kontekst, z którym zmierzyć muszą się kraje Unii Europejskiej, myśląc o energetyce. Najnowszy raport, współtworzony przez Forum Energii, zwraca uwagę na potrzebę wzmocnienia odporności systemu energetycznego. W jaki sposób możemy pogodzić transformację energetyczną z bezpieczeństwem?

Eksperci Forum Energii, we współpracy z czołowymi europejskimi organizacjami zajmującymi się energetyką, przyjrzeli się bliżej wizjom przyszłości energetycznej UE. Opracowane przez zespół propozycje łączą bezpieczeństwo energetyczne i odporność systemu ze zrównoważonym rozwojem. Polski think tank – wraz z European Council on Foreign Relations (ECFR) i Bruegel – opublikował raport “Towards sustainable energy security – Europe needs a new strategy now”. 

Uzależnienie od paliw kopalnych a bezpieczeństwo Europy

Dokument opiera się m.in. na serii warsztatów i debat, które miały miejsce w 2024 roku w Warszawie, Brukseli, Berlinie i Kijowie. Dyskusje ekspertów dotyczyły rosnących wyzwań w obszarze bezpieczeństwa energetycznego, przed którymi Europa staje w dobie napięć geopolitycznych i zmian klimatycznych. Propozycje pokazują, że możliwa jest zrównoważona przyszłość energetyki, w której zadbamy równocześnie o odporność i bezpieczeństwo energetyczne.

Europa wciąż w dużym stopniu polega na imporcie paliw kopalnych, co czyni tę zależność kosztowną i niebezpieczną. Aby uniknąć długoterminowej utraty konkurencyjności, UE powinna już dziś inwestować w rozwój źródeł energii wytwarzanych na miejscu. Każde zmniejszenie importu ogranicza naszą zależność od zewnętrznych dostawców – zauważa Georg Zachmann z brukselskiego think-tanku Bruegel, współautor raportu.

Regionalne Centra Koordynacyjne (RCC). Źródło: ENTSO-e

Autorzy raportu zwracają uwagę, że ostatnia strategia energetyczna UE została przyjęta w 2014 roku, na krótko po aneksji Krymu przez Rosję. Od tego czasu zmieniło się wiele, włączając w to pełnoskalową wojnę za naszą wschodnią granicą. Jak wskazują, surowce energetyczne stały się narzędziem politycznego nacisku na Unię Europejską.

– Zachodzące zmiany wymagają nowego podejścia do bezpieczeństwa energetycznego. Transformacja energetyczna niesie zarówno nowe szanse, jak i zagrożenia. Kryzys energetyczny ujawnił słabe punkty europejskiego systemu, a napięcia geopolityczne wpływają na globalne rynki i handel. Te zmiany powinny znaleźć odzwierciedlenie w oficjalnych dokumentach politycznych UE. Dlatego proponujemy rozpoczęcie dyskusji nad nową europejską strategią zrównoważonego bezpieczeństwa energetycznego, która będzie stanowić fundament przyszłej architektury bezpieczeństwa energetycznego UE i uwzględni szeroki zakres czynników kształtujących współczesne bezpieczeństwo energetyczne – podkreśla Maciej Jakubik z Forum Energii, współautor i redaktor raportu.

Odnawialne źródła energii i bezpieczeństwo energetyczne

Z drugiej strony Unia Europejska rozpoczęła proces transformacji energetycznej, która stwarza wyzwania, ale i szanse. Eksperci zwracają w tym kontekście uwagę na dynamiczny rozwój OZE, stopniowe odchodzenie od paliw kopalnych oraz wdrażanie nowoczesnych technologii cyfrowych i innowacji. Procesy te zmieniają fundamenty bezpieczeństwa energetycznego.

– Unia Europejska stoi przed podwójnym wyzwaniem: zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego przy jednoczesnym przyspieszeniu transformacji w kierunku zrównoważonej energii. Potrzebujemy nowego podejścia do bezpieczeństwa energetycznego, opartego na dwóch filarach. Po pierwsze, musi ono być wielowymiarowe, integrujące kwestie bezpieczeństwa z polityką handlową, obronną, klimatyczną i środowiskową. Po drugie, powinno wzmacniać współpracę w ramach Unii, kładąc większy nacisk na wspólne działania i solidarność między państwami członkowskimi – zwraca uwagę Szymon Kardaś z ECFR, współautor raportu.

Kluczowe obszary działania

Unijna strategia energetyczna powinna wyjść poza krajowe interesy. Takie wnioski płyną ze wspomnianego raportu. Dokument podkreśla, że integracja, skoordynowane planowanie oraz solidarność między państwami UE mają szansę wesprzeć bezpieczeństwo energetyczne państw członkowskich.

Autorzy raportu wskazują m.in. na uwolnienie potencjału OZE, inwestycje w elastyczność systemu energetycznego oraz modernizację sieci. Postulaty obejmują również powołanie unijnej Agencji Energii, która miałaby koordynować planowanie i gromadzenie danych na poziomie europejskim. W ramach transformacji Europa miałaby nie tylko rezygnować z rosyjskich paliw kopalnych, ale też budować odporne łańcuchy dostaw surowców i technologii. Najlepiej we współpracy ze stabilnymi i ideowo bliskimi partnerami (w ramach tzw. friendshoringu).

Raport podkreśla przy tym rosnące znaczenie ochrony infrastruktury energetycznej. Dotyczy to szczególnie ryzyka cyberataków i sabotażu. Zwrócono przy tym uwagę na potrzebę ściślejszej współpracy z NATO i sojusznikami w zakresie bezpieczeństwa dostaw. “Nowa strategia zrównoważonego bezpieczeństwa energetycznego UE musi zostać przyjęta bez zwłoki. Europa potrzebuje odważnych decyzji i strategicznego przywództwa. Czas działać jest teraz” – podsumowują autorzy raportu.

Z całością raportu można zapoznać się tutaj.

Zdjęcie tytułowe: Sergo Jaxua/Shutterstock

Autor

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Udostępnij

Zobacz także

Wspierają nas

Partnerzy portalu

Partner cyklu "Miasta Przyszłości"

Partner cyklu "Żyj wolniej"

Partner naukowy

Bartosz Kwiatkowski

Dyrektor Frank Bold, absolwent prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, wiceprezes Polskiego Instytutu Praw Człowieka i Biznesu, ekspert prawny polskich i międzynarodowych organizacji pozarządowych.

Patrycja Satora

Menedżerka organizacji pozarządowych z ponad 15 letnim stażem – doświadczona koordynatorka projektów, specjalistka ds. kontaktów z kluczowymi klientami, menadżerka ds. rozwoju oraz PR i Public Affairs.

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Od 2020 r. redaktor Odpowiedzialnego Inwestora, dla którego pisze głównie o energetyce, górnictwie, zielonych inwestycjach i gospodarce odpadami. Zainteresowania: szeroko pojęta ochrona przyrody; prywatnie wielbicielka Wrocławia, filmów wojennych, literatury i poezji.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Zastępca redaktora naczelnego SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.