Udostępnij

Małopolskie pierwszym województwem z zakazem finansowania kotłów węglowych

23.01.2024

W poniedziałek (28.09) radni Sejmiku Województwa Małopolskiego głosowali nad zmianami w Programie ochrony powietrza (POP) dla regionu na najbliższe trzy lata. Wpłynęło wiele poprawek – zarówno tych, dzięki którym program miał stać się bardziej ambitny, jak i tych osłabiających antysmogowe przepisy. Radni jednak przyjęli zapisy, które zmobilizują gminy do aktywnego działania na rzecz walki ze smogiem.

Jedną z najważniejszych zmian będzie wprowadzenie zakazu dla finansowania z publicznych pieniędzy kotłów węglowych, który zacznie obowiązywać już od 1 stycznia 2021 roku. Województwo małopolskie jest pierwszym w Polsce, które wprowadziło taki przepis.

Przegłosowano także poprawkę, która zakazuje używania kominków podczas pierwszego stopnia zagrożenia zanieczyszczeniem powietrza – a nie, jak wcześniej proponowano, dopiero podczas drugiego i trzeciego stopnia. Zapis obowiązuje w tych domach, w których kominek nie jest jedynym źródłem ciepła. Jednocześnie radni odrzucili poprawkę zgłoszoną przez radnego Prawa i Sprawiedliwości, Bogdana Pęka, który proponował całkowite zniesienie zakazu dla kominków.

Od 1 stycznia 2022 roku służby będą miały 12 godzin na interwencję po zgłoszeniu np. spalania odpadów. W pierwszym projekcie były to aż dwa dni robocze, co oznaczałoby, że jeśli zgłosimy problem w piątek, straż miejska czy gminna miałaby czas na reakcję aż do wtorku.

Według nowego POP-u w każdej małopolskiej gminie będzie zatrudniony ekodoradca, który ma pomagać m.in. w wypełnianiu wniosków o dofinansowanie na wymianę pieca. Co więcej, gminy będą musiały co pół roku informować mieszkańców o obowiązku wymiany „kopciuchów” (czyli kotłów na węgiel i drewno emitujących dużo zanieczyszczeń) do końca 2022 roku. Pozostało jeszcze ok. 300 tysięcy takich kotłów do likwidacji. Przypomnijmy, że w 2019 r. wymieniono zaledwie 20 tysięcy tego typu urządzeń.

Jakie poprawki odrzucono?

Między innymi dofinansowywanie źródeł ciepła na biomasę leśną w takim stopniu, jak np. montaż paneli fotowoltaicznych oraz propozycję, by gminy do 1 proc. z budżetu, jaki ma być przeznaczony na walkę ze smogiem, mogły dopisać budowę chodników czy ścieżek rowerowych. Radni nie zgodzili się także, aby gminy i inne jednostki samorządowe miały więcej czasu, żeby zamontować w budynkach użytku publicznego odnawialne źródła energii, z których będzie pochodziło 100 proc. zużywanej energii elektrycznej. Wnioskodawca proponował wprowadzenie takiego zapisu od 2027 roku. Radni jednak pozostali przy poprzednim postanowieniu, czyli 2025 roku. Od 1 stycznia 2023 roku w budynkach należących do jednostek samorządu terytorialnego z OZE powinno pochodzić 50 proc. energii.

„Każdy czuje, z jakim problemem się mierzymy”

-Wielokrotnie miałem okazję prezentować dokumenty, które stanowią podstawę do wyciągnięcia wniosków, które zostały zwarte w POP. Dziś, kiedy finalizujemy tę dyskusję, muszę zwrócić uwagę na protesty [wokół POP – od aut.]. – mówił podczas obrad wicemarszałek województwa Tomasz Urynowicz. – Mierzymy się z działaniami lobbystycznymi, ale to nic nadzwyczajnego, dokument zawsze budził te same emocje i nawet te same osoby wypowiadały się przeciwko Programowi, forsując poprawki często kosztem życia i zdrowia mieszkańców – dodawał. Jak zaznaczył, POP jest jednak tym, czego oczekują Małopolanie. – Każdy z nas w Małopolsce oddycha tym powietrzem i czuje, z jakim problemem się mierzymy – podkreślił.

Radni zwracali również uwagę, że zła jakość powietrza może negatywnie wpłynąć na turystykę, która jest ważnym sektorem gospodarki w regionie. Pojawiły się także głosy wskazujące na to, że walka ze smogiem jest szczególnie ważna w obliczu pandemii COVID-19. (Więcej na ten temat pisaliśmy TUTAJ).

O ambitne zapisy w POP apelował Krakowski Alarm Smogowy, który od początku września prowadził kampanię, informując na bilbordach o potencjalnych skutkach poluzowania przepisów. Przegłosowanie ambitnych poprawek prezes KAS, Andrzej Guła, nazywa „ważnym dniem dla Małopolski”. – Doceniamy tę decyzję, zwłaszcza w obliczu intensywnych zabiegów lobbujących za osłabieniem zapisów POP. Wycofanie zgody na dotowanie węgla pokazuje zmianę podejścia nie tylko radnych Sejmiku, ale i obywateli do akceptowalnej metody ogrzewania domów. Mamy przede wszystkim nadzieję, że dzięki nowym regulacjom gminy znacznie bardziej zaangażują się w walkę ze smogiem i wreszcie wzrośnie tempo wymiany „kopciuchów” w naszym województwie – mówi Guła.

Za nowym POP-em głosowało 31 radnych, jedna osoba była przeciw, a dwie się wstrzymały.

Zdjęcie: Joanna Urbaniec/KAS

Autor

Katarzyna Kojzar

Pisze o klimacie, środowisku, a czasami – dla odmiany – o kulturze. Absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego i Polskiej Szkoły Reportażu. Jej teksty ukazują się też m.in. w OKO.press i Wirtualnej Polsce.

Udostępnij

Wspierają nas

Partner portalu

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Od 2020 r. redaktor Odpowiedzialnego Inwestora, dla którego pisze głównie o energetyce, górnictwie, zielonych inwestycjach i gospodarce odpadami. Zainteresowania: szeroko pojęta ochrona przyrody; prywatnie wielbicielka Wrocławia, filmów wojennych, literatury i poezji.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Zastępca redaktora naczelnego SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.