Udostępnij

Rzeki wylewają. Może im na to pozwolić? [PODCAST]

04.10.2021

Ochrona rzek i ochrona przed powodzią mogą iść ze sobą w parze? Według ekologów – jak najbardziej. Rząd ma jednak plan regulacji rzek, który zdaniem aktywistów może zagrażać i przyrodzie, i ludziom. O scenariuszach dla nich mówimy w kolejnym odcinku podcastu „Proste pytania”.

Rzeki wylewają. To prawda stara jak świat i sprawa, którą trudno zmienić. Człowiek próbuje ujarzmić żywioł wody, jednak nie zawsze mu się udaje. Przed powodzią próbujemy się chronić wałami, które jednak nie zawsze zdają egzamin. Jest o to coraz trudniej w związku ze zmianą klimatu i coraz częściej występującymi deszczami nawalnymi. Gdy na ziemię w ciągu kilku godzin spada ilość wody odpowiadająca średnim miesięcznym opadom, rzeki wzbierają coraz gwałtowniej. Wtedy wały nie wytrzymują – tak jak tego lata, gdy zachód Europy zmagał się z powodziami błyskawicznymi.

Ochrona rzek dla przyrody i ludzi

Wały zawiodły między innymi w holenderskich miastach Voulwames i Meersen. W Belgii władze same zdecydowały o awaryjnym przerwaniu wałów na rzece Gete. Dzięki temu woda zalała tereny rolnicze, a nie pobliskie miasta. Wielka woda naruszała również wały w Polsce – nie tylko w 1997 roku, podczas powodzi tysiąclecia. Również w 2010 roku wielka woda uszkodziła je między innymi w Sandomierzu i kilku innych miejscowościach województwa Podkarpackiego.


Jednocześnie Polska dąży do tego, by poddać dziko płynącą wodę coraz większej kontroli. Według wstępnych planów rządu na regulację Odry i Wisły ma pójść aż 60 miliardów złotych. Inwestycje ma finansować między innymi gigantyczna pożyczka z Banku Światowego. Dzięki temu obie rzeki mają stać się szlakami transportowymi dla barek przewożących wielkie ilości towarów.

Zwolennicy mówią między innymi o ekologiczności takiego rozwiązania. W końcu barka może przetransportować wielokrotnie więcej towaru niż pojedyncza ciężarówka. Ale za jaką cenę – pytają członkowie organizacji społecznych. Żeby dostosować polskie rzeki do transportu, trzeba je przegrodzić stopniami wodnymi i częściowo wybetonować ich brzegi. To katastrofa dla przyrody i ludzi – twierdzą między innymi aktywiści Koalicji Ratujmy Rzeki. Dla przyrody – bo ekosystemy na brzegach będą wymierać, a rybom odbierze się ich naturalne szlaki migracyjne. Dla ludzi – bo woda, którą chcemy w ten sposób ujarzmić, będzie coraz częściej wylewała. Dlatego ważna jest ochrona rzek, a poza tym przecież mam tory, którymi również można transportować ogromne ilości towarów – twierdzą aktywiści.

20 lat starań i jeden projekt

Jak w takim razie zająć się rzekami w odpowiedzialny sposób?

– 20 lat temu przygotowaliśmy atlas terenów zalewowych Odry. Pokazaliśmy, gdzie można odsunąć obwałowania, poprawić ochronę przeciwpowodziową zgodnie z naturą. Wykonaliśmy jeden taki projekt, by pokazać jego działania. Niestety do tej pory jedyny – mówi w podcaście „Proste pytania” Piotr Nieznański z Fundacji WWF Polska.

Właśnie dlatego członkowie Koalicji Ratujmy Rzeki chcą przypominać o ich znaczeniu dla przyrody. Robią to między innymi organizując obchody Światowego Dnia Rzek. Tym razem zebrali się nad Odrą, by pokazać jeden ze swoich sukcesów. Wchodząca w skład Koalicji Fundacja WWF Polska przez 10 lat naciskała, by przerwane w 1997 roku wały nad Odrą odbudować oddalając je od rzeki. W 2015 roku na dolnośląskim odcinku od Domaszkowa do Tarchalic zakończono ich budowę. Między innymi o tym porozmawiałem z członkami Koalicji Ratujmy Rzeki.

“Proste pytania” to cykl podcastów, które publikujemy na platformach Spotify, Google Podcasts, Castbox i Spreaker. W kolejnych odcinkach, zgodnie z tytułem, zadaję proste pytania. Odpowiedzi bywają jednak skomplikowane. W centrum uwagi zawsze jest ekologia.

Źródło zdjęcia: anki21 / Shutterstock

Autor

Marcel Wandas

Dziennikarz, autor między innymi Onetu, Holistic News i Weekend.Gazeta.pl. W przeszłości reporter radiowy związany między innymi z Radiem Kraków, Radiem Eska i Radiem Plus. Fan muzyki, bywalec festiwali, wielbiciel krakowskiej Nowej Huty, hejter krakowskiego smogu.

Udostępnij

Zobacz także

Wspierają nas

Partner portalu

Partner cyklu "Miasta Przyszłości"

Partner cyklu "Żyj wolniej"

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Od 2020 r. redaktor Odpowiedzialnego Inwestora, dla którego pisze głównie o energetyce, górnictwie, zielonych inwestycjach i gospodarce odpadami. Zainteresowania: szeroko pojęta ochrona przyrody; prywatnie wielbicielka Wrocławia, filmów wojennych, literatury i poezji.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Zastępca redaktora naczelnego SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.