Udostępnij

Polskie drzewo chwyciło ich za serca. Prawo pozostaje dziurawe

03.04.2025

Polska w wielkim stylu wygrała konkurs na europejskie drzewo roku. To 300-letni buk zwyczajny, którego wysokość sięga 30 metrów. Buk, który zwyciężył, zrobił to z miażdżącą przewagą, uzyskując 147 tys. głosów.

Duma jest w pełni uzasadniona, jednak w praktyce polskie prawo nie chroni drzew. Szczególnie brakuje systemowej ochrony w jednostkach samorządu terytorialnego. Jeśli nie zareagują mieszkańcy, wycinający lub niszczący drzewa najczęściej pozostają bezkarni.

Buk chwycił głosujących za serca

Nazywany jest sercem Wzgórz Dalkowskich, ponieważ rośnie w centralnym miejscu zabytkowego, dolnośląskiego parku w Dalkowie. Określenie wzięło się też ze szczególnej funkcji pełnionej przez drzewo. To pod nim od lat gromadzą się zwiedzający okolicę, mieszkańcy a także widownia licznych koncertów. Turyści wrzucają orzeszki do dziupli w drzewie, po to, żeby zapewnić sobie spełnienie życzenia. Tak przynajmniej głosi miejscowa legenda. Z bliska przyglądają mu się także uczestnicy organizowanych tam szkoleń i warsztatów plenerowych. Odprawia się tu msze, a siedmiokrotnie odbyły się także ceremonie zaślubin. Serce przywodzi na myśl również wyjątkowy, bo czerwony kolor liści buka.

Drugie miejsce na podium przypadło figowcowi z Portugalii (ponad 43 tys. głosów). Z kolei na trzecim miejscu uplasowała się sosna limba z Hiszpanii (przeszło 36 tys. głosów). Sukces Polski w międzynarodowym konkursie to tylko jedna strona medalu. Drugą, ale już niechlubną, jest niewłaściwa ochrona polskich drzew.

Korzenie nie są brane pod uwagę

Czego najbardziej brakuje systemowej ochronie drzew i co powinno się zmienić? To pytanie zadaliśmy Aleksandrze Piotrowskiej z Akcji Ratunkowej dla Krakowa.

Jako pierwszą i najistotniejszą wskazuje zmianę ustawy o ochronie przyrody. – W tym momencie ta ustawa definiuje uszkodzenie drzewa patrząc tylko i wyłącznie przez pryzmat jego korony. Usunięcie drzewa jest to usunięcie powyżej 30 proc. korony drzewa, którą ono wytworzyło przez całe swoje życie. Nie ma natomiast żadnych zapisów dotyczących strefy korzeni, niszczenia pnia czy przysypywania drzewa. Niezwykle istotne, żeby takie zapisy się pojawiły – mówi SmogLabowi Piotrowska. Jak tłumaczy, wtedy można by było je egzekwować. Co jeszcze nie działa w miejskiej ochronie drzew? – W wielu miastach mamy wprowadzone różnego rodzaju standardy ochrony drzew w procesach decyzyjnych czy standardy pielęgnacji zieleni. Natomiast ciężko jest z ich egzekwowaniem, ponieważ tak naprawdę nie ma osób, które by to w jakiś sposób kontrolowały.

Jeśli mieszkańcy zrobią zdjęcia zniszczeń i prześlą je do urzędu, to na winnych nakłada się kary. Nadal bazuje to jednak na stronie społecznej, a nie odgórnej komórce. – Warto, żeby ta kontrola była częstsza i aby standardy były nie tylko papierem, a żeby stosować je w realnych pracach.

– Tego typu standardy dotyczą oczywiście tylko terenów czy inwestycji gminnych lub miejskich. Gmina nie może nałożyć takich standardów na zewnętrznych wykonawców. Tutaj ważne są oba dokumenty: ustawa, ale też właśnie standardy ustalane przez jednostki samorządu terytorialnego – alarmuje Piotrowska.

Akcja Ratunkowa dla Krakowa informuje, że od początku roku złożono już 297 wniosków o wycinkę ponad 1947 drzew w Krakowie. Najwięcej, bo prawie 500 drzew ma zostać wyciętych na Dębnikach, a prawie 400 na Podgórzu Duchackim. Każdego dnia w Krakowie pod piłę trafia średnio kilkadziesiąt drzew. A to „tylko” jedno miasto. Nie tak dawno Najwyższa Izba Kontroli wskazywała w raporcie, że w Warszawie w latach 2015-2020 wycięto prawie 37 tys. drzew. A w grudniu 2024 r., analizując województwo podlaskie i zagrożone tereny zielone na jego terenie, NIK rekomendował: „Przeprowadzona przez NIK kontrola jasno pokazuje, że w obliczu postępującej urbanizacji i zmian klimatycznych miasta muszą podjąć zdecydowane kroki, aby zachować istniejące tereny zielone i zrealizować skuteczne strategie ich rozwoju. Obecne działania są niewystarczające, a niekontrolowana zabudowa może zagrażać ekologicznej równowadze, jakości powietrza i dobrostanowi mieszkańców”.

Zdjęcie tytułowe: Pawel Kazmierczak/Shutterstock

Autor

Klaudia Urban

Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Jej teksty ukazują się też w Onet.pl. Współpracuje również z Odpowiedzialnym Inwestorem. Pisze przede wszystkim o gospodarce odpadami, edukacji ekologicznej, zielonych inwestycjach, transformacji systemu żywności i energetycznej. Preferuje społeczne ujęcie tematu. Zainteresowania: ochrona przyrody; przede wszystkim GOZ i OZE, eco-lifestyle oraz psychologia.

Udostępnij

Zobacz także

Wspierają nas

Partnerzy portalu

Partner cyklu "Miasta Przyszłości"

Partner cyklu "Żyj wolniej"

Partner naukowy

Bartosz Kwiatkowski

Dyrektor Frank Bold, absolwent prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, wiceprezes Polskiego Instytutu Praw Człowieka i Biznesu, ekspert prawny polskich i międzynarodowych organizacji pozarządowych.

Patrycja Satora

Menedżerka organizacji pozarządowych z ponad 15 letnim stażem – doświadczona koordynatorka projektów, specjalistka ds. kontaktów z kluczowymi klientami, menadżerka ds. rozwoju oraz PR i Public Affairs.

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Od 2020 r. redaktor Odpowiedzialnego Inwestora, dla którego pisze głównie o energetyce, górnictwie, zielonych inwestycjach i gospodarce odpadami. Zainteresowania: szeroko pojęta ochrona przyrody; prywatnie wielbicielka Wrocławia, filmów wojennych, literatury i poezji.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Zastępca redaktora naczelnego SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.