Udostępnij

Polska wolna od smogu do 2030 roku? Te działania mogą uratować życie 21 tys. osób rocznie

23.01.2024

Na koniec dekady ma szansę nastąpić znacząca poprawa jakości powietrza w Polsce. Liczba przedwczesnych zgonów, które każdego roku mają związek ze smogiem, może przy tym zmniejszyć się o ponad 21 tysięcy. Takie wnioski płyną z najnowszego raportu Europejskiego Centrum Czystego Powietrza (ECAC). Warunek? Przede wszystkim nowy rząd musi zachować obecne tempo wymiany przestarzałych urządzeń grzewczych i dopilnować przestrzegania uchwał antysmogowych. 

Trwają prace nad nowelizacją unijnej Dyrektywy ds. Jakości Powietrza (AAQD). Przepisy, które obowiązywać będą od 2030 roku, określą wymagania Unii Europejskiej w zakresie jakości powietrza najprawdopodobniej na kilkanaście kolejnych lat. Kształt dokumentu, z ramienia rządu Donalda Tuska, współtworzyć będzie Minister Klimatu i Środowiska, Paulina Hennig-Kloska. Eksperci zwracają uwagę, jak ważne będą to decyzje i jak silnie wpłyną one na przyszłość mieszkańców Polski. Okazuje się przy tym, że znacząca poprawa jakości powietrza w naszym kraju, która przyniosłaby korzyści dla nas wszystkich, jest w zasięgu ręki.

Udowadnia to najnowszy raport przygotowany przez Europejskie Centrum Czystego Powietrza (ECAC), we współpracy m.in. z Uniwersytetem Wrocławskim i Krajowym Ośrodkiem Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE). Przeanalizowano w nim, jak zmieni się jakość powietrza w Polsce, jeśli przestrzegać będziemy uchwał antysmogowych i zgodnie z nimi wymieniać stare kotły na nowoczesne źródła ogrzewania. Wówczas zdecydowana większość naszego kraju oddychać będzie powietrzem spełniającym proponowane przez Komisję Europejską, zaostrzone normy.

Raport ECAC. 30 mln mieszkańców Polski może oddychać powietrzem spełniającym proponowane normy. Dziś to niecałe 2 mln osób

Na potrzeby raportu założono, że do 2030 roku nastąpi wymiana 2,7 mln istniejących, przestarzałych urządzeń grzewczych (stan na 2022 rok). Większość wymian miałaby być dotowana (2 427 540 szt.). Pozostałe natomiast zajść w procesie naturalnym (334 833 szt.). Jak czytamy w dokumencie, jeśli Polska będzie kontynuować program wymiany urządzeń grzewczych w takim samym tempie, w jakim funkcjonuje on obecnie, osiągnięty zostanie nowy cel zaproponowany przez Komisję Europejską.

 class=
Rysunek 1. Aktualnie tylko 1,9 mln osób w Polsce oddycha powietrzem spełniającym proponowane normy dla pyłów PM2.5. Źródło: Raport ECAC

Wspomniane utrzymanie tempa zmian spowoduje, że w 2030 roku blisko 30 mln Polaków będzie mieszkało na obszarach spełniających nowe, zaostrzone normy jakości powietrza. Obecnie takim komfortem może cieszyć się jedynie 1,9 mln z nas. 

Poprawa jakości powietrza. Spadek liczby przedwczesnych zgonów i mniejsze obciążenie dla klimatu

Według raportu najbardziej wymiernym skutkiem poprawy jakości powietrza byłby spadek liczby przedwczesnych zgonów związanych ze smogiem. Po osiągnięciu wspomnianego poziomu zanieczyszczeń miałoby ich być 21,2 tys. mniej każdego roku. Największej poprawy w tym zakresie możemy spodziewać się w woj. śląskim. Tam oznaczałoby to uniknięcie aż 3,5 tys. przedwczesnych zgonów rocznie.

Inną istotną korzyścią byłoby mniejsze obciążenie dla klimatu, jeśli chodzi o funkcjonowanie naszych gospodarstw domowych. Osiągnięcie wspomnianych założeń wiązałoby się ze spadkiem emisji CO2 w tym obszarze aż o 33 procent.

 class=
Rysunek 2. Kontynuowanie walki ze smogiem ma szansę sprawić, że zdecydowana większość z nas będzie oddychać powietrzem spełniającym nowe, unijne normy. Źródło: Raport ECAC

– Nowy rząd i Minister Klimatu i Środowiska Paulina Hennig-Kloska ma przed sobą ważne i odpowiedzialne zadanie. Osiągnięcie przez Polskę nowych norm jakości powietrza w dosyć krótkim czasie to sygnał do wytężonej pracy, ale też niepowtarzalna okazja do wykazania się nowej ekipy rządzącej – mówi Łukasz Adamkiewicz, Prezes Europejskiego Centrum Czystego Powietrza. –  Z naszego raportu wynika, że nie musimy obawiać się nowych, ostrzejszych norm, ponieważ osiągnięcie ich jest w zasięgu ręki. Będzie wymagać to nieco wysiłku, ale efekt, szczególnie zdrowotny,  jest tego wart.

Przed nami decydujące 4 lata. „Pojawiła się nadzieja, że mamy dużą szansę wygrać ze smogiem”

– To ważna analiza dla nowego rządu – komentuje Andrzej Guła, lider Polskiego Alarmu Smogowego. – Pojawiła się nadzieja, że mamy dużą szansę wygrać ze smogiem. Najbliższe cztery lata zdecydują, czy rozpoczęte już procesy wymiany źródeł ciepła w polskich domach i ich termomodernizacja zakończą się sukcesem. Podtrzymanie programu Czyste Powietrze i jego usprawnienie jest kluczowe do osiągnięcia liczby ponad 6000 wniosków tygodniowo. Wydaje mi się, że możemy osiągnąć nawet więcej. Potrzebujemy determinacji rządzących we wspieraniu realizacji uchwał antysmogowych. Już za trzy lata „kopciuchy” będą zakazane w 14 województwach w Polsce. To od rządu i władz lokalnych zależy, z jaką determinacją do likwidacji „kopciuchów” podejdziemy. Przykład Krakowa pokazuje, że walka ze smogiem przynosi efekty.

Jak czytamy w rekomendacjach, zamieszczonych w raporcie, przyjęte już regulacje wymagają skutecznego wdrożenia. Chodzi przede wszystkim o uchwały antysmogowe, normy dotyczące węgla i biomasy oraz normy emisyjne dla urządzeń spalania małej mocy, dalszy rozwój Programu Czyste Powietrze oraz innych programów dotacji w budownictwie wielorodzinnym.

Ponadto rekomendowano, by rozpocząć prace nad ograniczeniem spalania paliw stałych (węgla i biomasy) w jak największej liczbie regionów Polski. Jako konieczne wskazano także działania na rzecz redukcji emisji z transportu, w szczególności wprowadzenia stref czystego transportu (SCT). To rozwiązanie dotyczy to przede wszystkim dużych obszarów miejskich. Ponadto, jak czytamy w raporcie, nie należy zapominać o emisjach przemysłowych. Szczególnie tam, gdzie są one znaczne i powodują istotne pogorszenie jakości powietrza.

 _

Z całością przytaczanego raportu można zapoznać się tutaj.

Zdjęcie: Bargais / Shutterstock.com

Autor

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Udostępnij

Zobacz także

Wspierają nas

Partner portalu

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Od 2020 r. redaktor Odpowiedzialnego Inwestora, dla którego pisze głównie o energetyce, górnictwie, zielonych inwestycjach i gospodarce odpadami. Zainteresowania: szeroko pojęta ochrona przyrody; prywatnie wielbicielka Wrocławia, filmów wojennych, literatury i poezji.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Zastępca redaktora naczelnego SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.