Udostępnij

Zgodne komentarze po decyzji WHO. Polska powinna działać szybko

23.01.2024

Decyzja Światowej Organizacji Zdrowia o zaostrzeniu wytycznych dotyczących czystości powietrza przyniosła falę komentarzy o podobnym wydźwięku. Nowe rekomendacje WHO są dobrą wiadomością, a Polskie władze powinny się do nich dostosować.

Pierwsze wytyczne opracowano w 1987 roku. Dotyczyły one wówczas tylko Europy. Ogłoszone standardy zastępują rekomendacje WHO z 2005 roku. Po pierwsze w ciągu piętnastu lat radykalnie wzrosła liczba dowodów naukowych. Po drugie nieporównanie więcej danych spływa ze stacji pomiarowych. Oba czynniki spowodowały, że nowe wytyczne zyskały naukową podbudowę.

Czekaliśmy na te rekomendacje z pełną świadomością, że obecnie obowiązujące normy są zdecydowanie zbyt słabe. Nauka w ostatnich latach mówiła nam to wystarczająco wyraźnie. Niestety głos środowisk naukowych nie przekładał się na działania. – podkreśla Urszula Stefanowicz, ekspertka Koalicji Klimatycznej z mazowieckiego okręgu Polskiego Klubu Ekologicznego. . – Nawet obecne normy są przekraczane. Miejmy nadzieję, że ten ważny głos WHO stanie się impulsem do głębokich zmian – dodała.

Transport największym wyzwaniem

Najbardziej zdecydowane zmiany w nowych standardach WHO dotyczą dwutlenku azotu. W 2021 roku po raz pierwszy uwzględniono wytyczne dla dopuszczalnego stężenia dobowego tego gazu. Ustalono je na 25 mikrogramów na metr sześcienny. O trzy czwarte natomiast opuszczono dopuszczalne stężenie średnioroczne – z czterdziestu do dziesięciu mikrogramów.

Dynamiczny rozwój transportu i rosnąca presja z jego strony na jakość powietrza, związana choćby z coraz większymi emisjami NO2, powodują że jakość powietrza, zwłaszcza w miastach, jest nieustannie zła. W powietrzu obserwujemy zbyt wysokie stężenia. Chodzi nie tylko o dwutlenek azotu ale również ozon troposferyczny, który w dużym stopniu powstaje z przemian NO2 jakie zachodzą w atmosferze – zauważa dr hab. Artur Badyda z Politechniki Warszawskiej. Jego zdaniem decyzja WHO powinna stanowić dla władz wystarczające uzasadnienie dla intensyfikacji działań na rzecz poprawy jakości powietrza.

Presja na władze

Wytyczne nie są wiążące dla rządów poszczególnych państw. – Jeżeli normy obecne w poszczególnych krajach są wyższe, niż zalecane przez Światową Organizację Zdrowia, władze świadomie decydują się na akceptację zwiększonego ryzyka dla zdrowia – mówił bezpośrednio po ogłoszeniu decyzji w komentarzu dla SmogLabu dr hab. Michał Krzyżanowski, ekspert Światowej Organizacji Zdrowia i współprzewodniczący zespołu, który opracował nowe standardy.

Eksperci podkreślają, że kluczowe jest, aby normy opracowane przez naukowców stały się rzeczywistością na gruncie lokalnym. Ma to szczególne znaczenie w Polsce, która niestety wciąż znajduje się na podium najbardziej zanieczyszczonych krajów UE.

Dlatego też ogólnoeuropejska organizacja HEAL wraz z jej polskim oddziałem zbiera podpisy pod petycją, która ma przekonać władze unijne ws. dostosowania norm unijnych do poziomów rekomendacji WHO.

– Pilnej poprawy jakości powietrza potrzebujemy szczególnie w Polsce, gdzie stężenia poszczególnych zanieczyszczeń biją europejskie, a chwilami nawet światowe rekordy. Nasze dzieci chorują, osoby starsze cierpią na zaostrzenia wielu schorzeń mamy gorszą odporność. Służba zdrowia ponosi ogromne koszty leczenia, a dziesiątki tysięcy osób każdego roku umiera przedwcześnie w wyniku wdychania szkodliwych substancji. A przecież mamy rozwiązania, by to zmienić – zauważa Weronika Michalak, dyrektorka HEAL Polska.

Dowiedz się więcej o nowych standardach Światowej Organizacji Zdrowia

Źródło zdjęcia: Kateryna Mostova/Shutterstock

Autor

Piotr Urbanik

Redatkor naczelny SmogLabu. Były kierownik Wiadomości Onet.pl, prowadzący kilku mediów branżowych i informacyjnych. Prowadził zajęcia z mediów internetowych na AGH i UJ. Długie wolne chwile spędza przemierzając Beskidy, te krótsze – przemierzając Nową Hutę.

Udostępnij

Wspierają nas

Partner portalu

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Od 2020 r. redaktor Odpowiedzialnego Inwestora, dla którego pisze głównie o energetyce, górnictwie, zielonych inwestycjach i gospodarce odpadami. Zainteresowania: szeroko pojęta ochrona przyrody; prywatnie wielbicielka Wrocławia, filmów wojennych, literatury i poezji.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Zastępca redaktora naczelnego SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.