Udostępnij

Rok oddychania jak wypalenie 8000 papierosów. Skąd się bierze smog w małych miastach? [FILM]

01.02.2021

Pszczyna szczyci się pięknym zamkiem czy zagrodą żubrów. Nowy Targ otaczają malowniczo Tatry i Gorce. Zabierzów to skarbnica jurajskich skał. Niestety, piękno polskich mniejszych miejscowości, które mogliśmy podziwiać z kamerą jesienią, chwilę później zniknęło w szarej, duszącej mgle. Bohaterowie naszego filmu odpowiadają na pytanie: skąd się bierze smog w małym mieście?

Pszczyna, Nowy Targ i Zabierzów znajdują się w czołówce najbardziej zanieczyszczonych miejscowości w Polsce. Liczba dni w 2019 roku, kiedy dziennie normy stężenia pyłu PM10 zostały przekroczone, sięga tam od 80 do nawet 100 dni w roku. Takich dni nie powinno być więcej niż 35. 

Skąd się bierze smog? Obejrzyj film!

Smog w małym mieście?

Lokalni aktywiści, z którymi rozmawiamy w filmie, od lat próbują zmieniać tę rzeczywistość, uświadamiając mieszkańców, że głównym źródłem zanieczyszczenia powietrza w Polsce jest niska emisja. Według badań Polskiego Instytutu Ekonomicznego, dwóch na trzech Polaków nie zdaje sobie z tego sprawy.

Czytaj także: Fioletowa plama na mapie Europy

– Ten nieszczęsny benzoalfapiren, który jest w powietrzu, można przeliczyć na papierosy. Rocznie nowotarżanin wypala 8000 papierosów.  Wydaje mi się, że w Nowym Targu wciąż próbujemy to zrzucić na przemysł, na diesle, na stare samochody, ale jest już grupa mieszkańców, która zdaje sobie sprawę z tego, że to jesteśmy my sami, którzy wybieramy takie, a nie inne źródło ogrzewania – ocenia Magdalena Cygan z Nowotarskiego Alarmu Smogowego.

O tym, jak złe jest powietrze w tych miejscach, mówią nie tylko rankingi, a przede wszystkim codzienność ich mieszkańców. – Nie ma już ludzi biegających, jeżdżących na rolkach. Wieczorem, po południu już nikt nie spaceruje, a przynajmniej nie spacerują ci, którzy mają jakąkolwiek świadomość wpływu smogu na nasze zdrowie – opowiada Katarzyna Kilmek-Adamczyk z inicjatywy Nie Dokarmiaj Smoga w Pszczynie, gdzie mieszkańcy przez niemal jedną trzecią roku oddychają silnie zanieczyszczonym powietrzem.

Skąd się bierze smog? Polska liderem w ogrzewaniu węglem

Z całego węgla spalanego na terenie Unii Europejskiej w gospodarstwach domowych, w Polsce spalanych jest 84 procent. Jeśli więc zastanawiamy się, dlaczego akurat u nas jest takie złe powietrze, to właśnie tu tkwi odpowiedź. Cierpi na tym nie tylko środowisko, ale zdrowie nas samych.

– Ten problem widzi wielu młodszych mieszkańców naszej gminy, którzy mają dzieci, bo widzą jak nabawiają się alergii, czy astmy – zauważa Monika Wojtaszek-Dziadusz z Zabierzowskiego Alarmu Smogowego. 

W 2018 roku ruszył rządowy Program Czyste Powietrze (PCZP). Premier zapowiedział likwidację trzech milionów “kopciuchów” i wydatkowanie 103 mld zł na ocieplenie domów i wymianę kotłów rozłożone na 10 lat. Niestety, tempo wymiany kotłów jest zbyt wolne. Przez dwa lata funkcjonowania programu złożono zaledwie 177 tysięcy wniosków i podpisano 146 tysięcy umów na dopłaty. Porównując to z planem wymiany 300 tys. kotłów rocznie, widać, że PCZP działa zdecydowanie zbyt wolno.

__

Zdjęcie: Martyna Taras

Film Skąd się bierze smog? powstał dzięki środkom Clean Air Fund

Autor

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o ludziach, nauce i mieście. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Udostępnij

Zobacz także

Wspierają nas

Partner portalu

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Od 2020 r. redaktor Odpowiedzialnego Inwestora, dla którego pisze głównie o energetyce, górnictwie, zielonych inwestycjach i gospodarce odpadami. Zainteresowania: szeroko pojęta ochrona przyrody; prywatnie wielbicielka Wrocławia, filmów wojennych, literatury i poezji.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Zastępca redaktora naczelnego SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.