Udostępnij

„Kopciuchom dziękujemy”. Nie rozmiękczyli przepisów i dziś powietrze jest dużo czystsze

03.01.2023

Od początku stycznia 2023 r. pozaklasowe kotły, nazywane kopciuchami, stały się nielegalne w podkrakowskiej miejscowości. Niewielka Skawina wyrasta na lidera walki o czyste powietrze wśród mniejszych miast.

Skawina od lat boryka się z fatalną jakością powietrza. Sytuacji nie poprawia trudne ukształtowanie terenu. Oprócz niskiej emisji cegiełkę dorzuca lokalny przemysł. Ale mimo niesprzyjających warunków włodarze podjęli rękawice. Co ważne – dziesiątki różnych działań, od tych informacyjnych, przez prewencyjne, po systemową wymianę kopciuchów przyniosły mierzalny skutek. Widać go bardzo dokładnie, gdy porównamy odczyty ze stacji badań jakości powietrza. Wraz z malejącą liczbą kotłów zmniejszała się także liczba dni z przekroczeniami powietrza.

– Wiem, że nadal nie wygląda to dobrze, ale zrobiliśmy duży krok w kierunku czystego powietrza. Jestem dumny z mieszkańców, którzy już wymienili piece – przekonywał nas rok temu burmistrz Norbert Rzepisko. Był on jednym z bohaterów naszego reportażu o kopcącym obwarzanku, czyli miejscowościach graniczących z Krakowem. Tuż pod oknami burmistrza, na środku skawińskiego rynku, od wielu miesięcy stoi pomnik – zdezelowany i zardzewiały kocioł. To element akcji informacyjnej, która ma uświadomić mieszkańców, że kopciuchy trzeba wymienić. Banery wiszą też na miejskich placówkach w Skawinie, w tym szkołach podstawowych. „Dzieci mówią: dość trucia!” – brzmi jeden z nich.

Od niewielkiej miejscowości mógłby uczyć się na przykład prezydent Wrocławia. Jacek Sutryk, stając po drugiej stronie walki o czyste powietrze, odmówił działaczom społecznym postawienia antysmogowej instalacji na rynku we Wrocławiu.

Skawina poza niechlubnymi rankingami

Warto podkreślić, że wbrew decyzjom, które zapadły na szczeblu wojewódzkim, Skawina nie odpuściła walki o czyste powietrze mimo kryzysu. Przepisów nie łagodzono, twardo zmierzając ku wyznaczonym celom.

– Dzisiaj Skawiny nie znajdziemy w żadnych niechlubnych zestawieniach. W 2022 roku jakość powietrza w gminie po raz pierwszy w historii pomiarów nie przekroczyła norm – przekonuje Marcin Kozielski ze skawińskiego ratusza. I rzeczywiście poprawę widać w odczytach ze stacji pomiarowej. Liczbę dni z przekroczonymi normami prezentuje poniższa tabela.

Skawina
Skawina

W Skawinie udało się wymienić 2,5 tys. kopciuchów. To bardzo dużo, jak na tak niewielką miejscowość. Do usunięcia zostało wciąż około 700 sztuk. Jaki jest dalszy plan władz miasta?

Wejście w życie zakazu to dobra okazja, by spotkać się z mieszkańcami i pokazać im, że to już naprawdę ostatni moment, by pozbyć się kopcącego problemu – komentuje dla SmogLabu burmistrz miasta, Norbert Rzepisko. Samorządowiec przypomina, że dofinansowanie wynosi 90 procent wszystkich kosztów, a mieszkańcy, którzy znajdują się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej mogą „odpracować” pozostałe 10 procent w ramach prostych prac na rzecz gminy. To kolejna „marchewka”, którą stosuje podkrakowska gmina.

– Chcemy zachęcać i edukować, a nie karać, dlatego w kontrolach domowych kotłowni straży miejskiej towarzyszy ekodoradca, który odpowie na wszystkie pytania i rozwieje ewentualne wątpliwości dotyczące wsparcia finansowego – informuje nas burmistrz Rzepisko.

Skawina
Szkoła podstawowa w Skawinie

Recepta na sukces? Wszystkie ręce na pokład

Gdyby taką aktywność i intensywność działań podejmowała każda miejscowość w Polsce, bylibyśmy już dawno za półmetkiem wymiany trujących urządzeń. W Skawinie pytamy o rady dla innych samorządowców i o to, jak współpracować z mieszkańcami, aby efekty były zadowalające dla wszystkich.

Na samym początku prac legislacyjnych pojawiało się dużo i wątpliwości ze strony mieszkańców. Odpowiadaliśmy na nie w trakcie kampanii informacyjnych, na zebraniach osiedlowych i wiejskich.

Norbert Rzepisko, burmistrz Skawiny

Zdaniem urzędników bardzo dużą rolę w działaniach edukacyjno-informacyjnych oprócz pracowników urzędu odegrali także radni, sołtysi i przewodniczący osiedli. – Ich pomoc była i wciąż jest nieoceniona. Dzisiaj widzimy duże zrozumienie i poparcie ze strony mieszkańców – podkreśla Norbert Rzepisko.

Autor

Maciej Fijak

Krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii. Naukowo zajmuje się m.in. międzynarodową ochroną środowiska. Uczestnik European Green Activism Training 2020, członek Akcji Ratunkowej dla Krakowa. Po godzinach przemierza Kraków wzdłuż i wszerz – pieszo lub na dwóch kółkach. Najczęściej spotykany w krakowskim Podgórzu.

Udostępnij

Zobacz także

Wspierają nas

Partner portalu

Partner cyklu "Miasta Przyszłości"

Partner cyklu "Żyj wolniej"

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Od 2020 r. redaktor Odpowiedzialnego Inwestora, dla którego pisze głównie o energetyce, górnictwie, zielonych inwestycjach i gospodarce odpadami. Zainteresowania: szeroko pojęta ochrona przyrody; prywatnie wielbicielka Wrocławia, filmów wojennych, literatury i poezji.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Zastępca redaktora naczelnego SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.