Udostępnij

Szczyt sezonu na alergię. Naukowcy wyjaśniają, dlaczego jest coraz gorzej

01.05.2023

Nawet połowa Polek i Polaków może cierpieć na alergię. Krakowscy naukowcy sprawdzili, dlaczego sezonowe pylenie w miastach jest bardziej uciążliwe niż poza dużymi ośrodkami.

„Uwaga! Stężenie silnie alergennego pyłku brzozy jest wysokie do bardzo wysokiego. W powietrzu obecne są także ziarna pyłku jesionu, dębu i grabu w średnim stężeniu oraz ziarna pyłku wierzby i klonu w stężeniu niskim. Prognozuje się utrzymanie wysokiego stężenia pyłku brzozy oraz spadek stężenia pyłku jesionu i grabu” – informują naukowcy z Katedry Toksykologii i Chorób Środowiskowych CM Uniwersytetu Jagiellońskiego w piątkowym komunikacie dla alergików.

O tym, że sezon jest w pełni, przekonali się wszyscy uczuleni na pyłki drzew i kwiatów podczas ostatnich ciepłych dni. Według NFZ w Polsce na alergie choruje ok. 12 mln osób. Z tej grupy aż 8 mln ma alergiczny nieżyt nosa, a ponad 4 mln walczy z astmą. Z kolei Polskie Towarzystwo Alergologiczne podaje, że alergia dotyka niemal połowy obywateli naszego kraju. Co ważne, alergia może być bezpośrednią przyczyną rozwoju astmy. A ta jest chorobą nieuleczalną.  

Temat wpływu zanieczyszczenia środowiska na rozwój chorób alergicznych od lat bada prof. Ewa Czarnobilska z CM UJ. – Pył PM 2.5 jest bardzo niekorzystny dla zdrowia człowieka. Szczególnie cierpiącego na alergię dróg oddechowych. On wnika do oskrzeli, do drobnych oskrzelików, nasilając proces zapalany – przypomina naukowczyni.

 class=

Fot. Aktualne stężenia pyłków roślin na dzień 27.04.2023 / źródło: CM UJ

Prof. Czarnobilska: pyłki brzozy w miastach bardziej agresywne

O pionierskich badaniach prof. Czarnobilskiej pisaliśmy na łamach SmogLabu wielokrotnie. Jedne z najbardziej przełomowych dotyczą przebadania 75 tys. dzieci i młodzieży z krakowskich szkół. Okazało się, że tych skarżących się na alergię jest więcej niż średnia dla reszty kraju. Rozwój astmy oskrzelowej występował wśród krakowskich uczniów aż trzykrotnie częściej. Podobna sytuacja dotyczy osób, które mieszkają w pobliżu ruchliwych traktów drogowych. – To prowadzi do częstszego rozwoju chorób alergicznych – wyjaśnia profesor Czarnobilska. Na takie zanieczyszczenia narażone są szczególnie dzieci.

– W codziennej praktyce lekarskiej, w ostatnich latach obserwowałam większą liczbę pacjentów z objawami alergicznego nieżytu nosa. To także częstsze zapalenie spojówek i kaszel. Sytuacja powtarza się rokrocznie w kwietniu. Te osoby wcześniej nie miały żadnych objawów alergii. Testy skórne potwierdziły alergie na brzozę. Zaczęliśmy się zastanawiać, dlaczego nagle brzoza ich uczula i mają objawy alergii pyłkowej. Zespół przeprowadził badania pyłku brzozy rosnącej w obszarach o większym zanieczyszczeniu powietrza i porównał skład białkowy tego pyłku z drzewami rosnącymi poza Krakowem. Okazało się, że zawartość tego białka odpowiedzialnego za rozwój alergii jest znacznie wyższa w pyłku brzozy rosnącej na przykład w Krakowie. To oznacza, że ten alergen będzie bardziej agresywny. Pacjent z alergią na pyłek brzozy może mieć objawy nie tylko alergicznego nieżytu nosa czy łzawienia z oczu. Może rozwinąć się także objawy astmy oskrzelowej, duszność czy kaszel – wyjaśnia prof. Ewa Czarnobilska w uczelnianym podkaście.

PM 2.5 także uczula

Wśród publikacji naukowych są pozycje, które wskazują, że pył PM2.5 uczula i powoduje reakcje alergiczne. Krakowska lekarka w jednym z wywiadów opowiada nam, że do jej poradni trafiali pacjenci, którzy w sezonie grzewczym zgłaszali dolegliwości. Najpierw były to katar i przeziębienie. Testy jednak nic nie wykazywały. Z sezonu na sezon było coraz gorzej, jednak testy wciąż nie wykazywały alergii. Naukowczyni postanowiła przeprowadzić kolejne innowacyjne badania. Na czym polegały?

– Jesteśmy głównym ośrodkiem w Polsce, który wykonuje test aktywacji bazofilów. Dzięki temu możemy zastąpić prowokację alergii tzn. nie eksponować pacjenta na szkodliwe warunki, tak jak działo się to podczas eksperymentu z myszami. Zamiast tego pobieramy świeżą krew i na niej działamy. Naukowcy z AGH wyekstrahowali z krążków pyłowych pył PM2.5, a ja zadawałam nim prowokację na krwi.

Jakie były wyniki tego badania? – W tej grupie pacjentów u 80% potwierdziliśmy alergię na pył PM2.5, czyli alergię na smog – wskazywała prof. Czarnobilska.

 class=
Kalendarz pylenia roślin w Polsce. Źródło: gov.pl

„Jedna tabletka już nie wystarcza”

To nie koniec złych wiadomości dla alergików. Według najnowszych informacji sezon pylenia roślin zaczął się wcześniej i będzie dłuższy niż zwykle. – Jest to związane ze zmianami klimatu – informuje prof. Ewa Czarnobilska cytowana przez Polską Agencję Prasową.

Świeże informacje z połowy kwietnia 2023 r. nie są optymistyczne. – Zażywana do tej pory sporadycznie przez uczulonych jedna tabletka może nie przynieść ulgi w dolegliwościach. Obecnie coraz częściej lekarze muszą przepisywać leki wziewne, tzw. glikokortykosteroidy – wyjaśnia specjalistka.

Jak można sobie radzić z alergią? Lekarka zachęca do wizyty u specjalisty alergologa. Doraźnie mogą pomóc leki na alergie. Coraz częściej są to aerozole donosowe czy sterydy wziewne rozkurczające oskrzela. – Należy pamiętać o spłukiwaniu pyłków z włosów, wypłukiwaniu ich z błon śluzowych, stosowaniu wody morskiej, sztucznych łez, zmywaniu twarzy. Nie powinno się też wietrzyć pościeli, gdy stężenie pyłków jest wysokie. W ten sposób nie wniesiemy do łóżka alergenów – mówi prof. Czarnobilska cytowana przez PAP.

Zdjęcie tytułowe: shutterstock/phM2019

Autor

Maciej Fijak

Krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii. Naukowo zajmuje się m.in. międzynarodową ochroną środowiska. Uczestnik European Green Activism Training 2020, członek Akcji Ratunkowej dla Krakowa. Po godzinach przemierza Kraków wzdłuż i wszerz – pieszo lub na dwóch kółkach. Najczęściej spotykany w krakowskim Podgórzu.

Udostępnij

Zobacz także

Wspierają nas

Partner portalu

Partner cyklu "Miasta Przyszłości"

Partner cyklu "Żyj wolniej"

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Od 2020 r. redaktor Odpowiedzialnego Inwestora, dla którego pisze głównie o energetyce, górnictwie, zielonych inwestycjach i gospodarce odpadami. Zainteresowania: szeroko pojęta ochrona przyrody; prywatnie wielbicielka Wrocławia, filmów wojennych, literatury i poezji.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Zastępca redaktora naczelnego SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.