W ostatnim roku wzrosła liczba osób w Polsce, które są mocno zmartwione zmianą klimatu – pokazuje nowa odsłona prowadzonych regularnie badań opinii. Więcej Polek i Polaków popiera też zwiększenie działań na rzecz ochrony klimatu i widzi w nich szansę gospodarczą. W Polsce istnieje ważna grupa wyborców, którym ta kwestia naprawdę leży na sercu – mówi jeden z autorów badania.
– W sytuacji, gdy latem Europa dosłownie płonęła, trudno mi sobie wyobrazić, żeby nie miało to wpływu na wzrost zaniepokojenia zmianą klimatu w Polsce – ocenia Dustin Gilbreath z CORE.
Międzynarodowa grupa badawcza Climate Opinion Research Exchange (CORE) sprawdza opinie na temat klimatu w ponad 20 krajach świata. Sondaże prowadzone są regularnie i w sposób, który pozwala śledzić zmiany w czasie i porównywać poszczególne kraje. Badania ruszyły w 2022 roku, a w tym roku przeprowadzono najnowszą rundę także w Polsce.
Wzrost obaw przed zmianą klimatu
– W przypadku Polski widzimy wzrost odsetka osób, które są bardzo zaniepokojone zmianą klimatu – o 8 punktów procentowych – mówi Gilbreath. Jak zauważa, to dość znacząca zmiana, zwłaszcza że wcześniej odsetek ten spadł do 24 proc. Oznacza to wzrost o około jedną trzecią.
Wyniki pokazują też, że znacznie wzrosła liczba Polaków, którzy osobiście doświadczyli zjawiska pogodowego potwierdzającego zmianę klimatu (+5 punktów procentowych). Odsetek osób, które “całkowicie” zgodziły się z tym, że czegoś takiego doświadczyły, wzrósł o 9 punktów procentowych.
– Myślę, że trzeba to rozpatrywać zarówno w kontekście wyzwań, z którymi Polska mierzyła się latem, jak i szerszego zagrożenia klęskami żywiołowymi w Europie. Wystarczy przypomnieć pożary w Hiszpanii czy fale upałów w Niemczech – ocenia analityk CORE.
Efekty ekstremalnej pogody widać także w innych krajach. Chociaż w ujęciu globalnym postawy wokół zmiany klimatu nie zmieniły się znacząco w ostatnim roku, to wzrost obaw widać przede wszystkim w krajach Europy Zachodniej, gdzie susza i fale upałów były wyjątkowo dotkliwe.
Niepewność i dezorientacja
Ani wzrost obaw zmiany klimatu z jednej strony, ani ataki na politykę klimatyczną ze strony niektórych sił politycznych nie zdają się mieć znaczącego wpływu na ogólny stosunek do polityki klimatycznej. Poglądy na ten temat – zauważa Gilbreath – są dość stabilne.
Zauważalne są jednak objawy polaryzacji wokół konkretnych działań czy rozwiązań wchodzących w zakres polityki klimatycznej.
– Widać pewną zmianę w postrzeganiu niezawodności i kosztów odnawialnych źródeł energii. Odpowiedzi przesuwają się nieco w kierunku tego, co określiłbym jako obszar niepewności – wskazuje Gilbreath. Widać to w odpowiedziach na pytania “Czy OZE są niezawodne, czy nie”, albo “Czy są drogie”. Nie chodzi o wzrost odpowiedzi “nie wiem/nie mam zdania”, ale tych wypadających w środku skali.
Nieco podobne wnioski pojawiły się w ostatnim raporcie “Dezorientacja klimatyczna”, do czego nawiązuje już sam jego tytuł. Publikacja Instytutu Spraw Publicznych, Fundacji Climate&Strategy i FakeNews.pl skupiała się na dezinformacji i jej skutkach, sprawdzała też poziom wiedzy o klimacie. Pytani o powody zmiany klimatu, o to, czy fotowoltaika jest bardziej zanieczyszczająca niż węgiel lub czy samochody elektryczne uniezależniają nas od ropy, respondenci często odpowiadali “nie wiem”.
Co ważne, wynik badania CORE jasno wskazują na odpowiedzialność polityków. – Kiedy pytamy ludzi o rozwiązania, które nie są bezpośrednio obecne w debacie politycznej, często obserwujemy większy poziom poparcia i zgodności. To politycy wprowadzają polaryzację – mówi współautor badania.
W ankietach nie ujęto pytania o system ETS, ale zdaniem badacza można przypuszczać, że niewiele osób miało zdecydowane zdanie na ten temat, zanim politycy (jak prezydent Karol Nawrocki) nie zaczęli go wykorzystywać.
W wynikach wyraźnie widać, że od kilku lat stabilnie rośnie odsetek osób, które częściowo zgadzają się z tym, że polska gospodarka może zyskać na polityce klimatycznej. – W przypadku wielu rozwiązań klimatycznych – jeśli nie zostaną upolitycznione – istnieje po prostu ogólny konsensus, że mogą przynieść korzyści. I to nie tylko w kontekście klimatu, ale również poprawy jakości życia, ograniczenia kosztów utrzymania, ochrony środowiska – wymienia Gilbreath.
Milcząca większość to też wyborcy
Już poprzednia edycja raportu CORE mówiła o “milczącej większości” – odnosząc się do tego, że choć większość Polek i Polaków popiera działania na rzecz klimatu, to z debaty publicznej można odnieść zupełnie inne wrażenie. Prowadzi to do tego, że osoby, którym zależy na ochronie środowiska i bezpieczeństwie klimatycznym mają wrażenie, że stanowią wyjątek, choć w rzeczywistości są częścią większości – bo nie jest to powszechnie wyrażana postawa.
Jak zauważa Gilbreath, w 2026 roku milcząca większość popierających działania dla klimatu nadal istnieje – nawet jeśli debata publiczna, politycy i serwisy społecznościowe mogą sugerować inaczej.
Tymczasem nawet te siły polityczne, które kilka lat temu wręcz brały na sztandary odnawialne źródła energii czy ochronę lasów, dziś niechętnie o tym mówią. Czy zatem przed wyborami do parlamentu w 2027 roku ci wyborcy, którym na klimacie zależy, zostaną osieroceni – pomiędzy stroną otwarcie atakującą politykę klimatyczną i stroną, która woli ją przemilczeć z obawy o swoje poparcie?
Zdaniem analityka CORE nie musi tak być, a politycy powinni rozmawiać o zmianie klimatu i energetyce. – To ważne tematy, które bardzo mocno wiążą się z kwestiami istotnymi dla wyborców – ocenia.
– Wystarczy spojrzeć na wyniki naszego badania. W ostatniej odsłonie 39 proc. respondentów w Polsce wskazało koszty utrzymania jako swój najważniejszy lub jeden z trzech najważniejszych priorytetów. A koszty życia i zmiana klimatu są ze sobą bezpośrednio powiązane. Nie tylko poprzez ceny ubezpieczeń czy potencjalne straty powodowane przez klęski żywiołowe, ale przede wszystkim przez energetykę – wskazuje.
Taniejąca energia słoneczna i baterie mają ogromną rolę do odegrania nie tylko w zmniejszaniu szkodliwych emisji, ale też stabilizacji cen energii. – Dlatego uważam, że każdy polityk, któremu zależy na ograniczaniu kosztów życia, powinien w znacznym stopniu uwzględniać zmianę klimatu w swoim przekazie – ocenił Gilbreath.
Politycy nie powinni też zapominać, że – jak wskazał – w Polsce “istnieje ważna grupa wyborców, którym ta kwestia naprawdę leży na sercu”. – Chcą, żeby temat klimatu był obecny w debacie publicznej i żeby przedstawiano go w pozytywnym kontekście. Gdybym był polskim politykiem, nie wiem, czy uczyniłbym z tego mój główny temat kampanii, ale z pewnością mówiłbym o zmianie klimatu – podsumował.
- Czytaj na SmogLab: Ogrzewanie domów coraz droższe. Polacy mogą wpaść w kolejną pułapkę
