Udostępnij

Gdyby powietrze było czystsze, COVID-19 nie byłby tak groźny

28.01.2021

Wpływ zanieczyszczenia powietrza na zachorowalność i ciężkość przebiegu COVID-19 jest niewątpliwy. Ale nie znamy jeszcze liczb – mówi Łukasz Adamkiewicz z Europejskiego Centrum Czystego Powietrza.

Według danych GUS w 2020 r. odnotowano ponad 76 tys. zgonów więcej niż w 2019 r., przy czym według oficjalnych danych Ministerstwa Zdrowia podawanych 1 stycznia na COVID-19 zmarło 28,9 tys. osób. Skąd ta nadwyżka zgonów?
Z przedstawionego przez nas w marcu raportu na temat kosztów zdrowotnych niskiej emisji na wysokość do 40 m pyłów i szkodliwych gazów pochodzących głównie z domowych pieców grzewczych i przydomowych na węgiel wynika, że rocznie przyczynia się ona do przedwczesnych zgonów od 19 do 22 tys. osób w Polsce. Te wielkości od kilku lat się nie zmieniają i na terenach miejskich, przed epidemią COVID-19, traciliśmy średnio od 8 do 10 miesięcy życia, a na wsi od 6 do 9 miesięcy.

Czytaj także: Co łączy jakość powietrza i COVID-19? Raport Parlamentu Europejskiego

Czy zbadano wpływ niskiej emisji na zachorowalność na COVID-19 albo sposób, w jaki przechodzą go mieszkańcy zanieczyszczonych terenów?
Już w kwietniu pojawiło się stanowisko WHO, wydane na podstawie 150 międzynarodowych prac wiążących zanieczyszczenie powietrza z epidemią. W styczniu 2021 r. powstał ważny raport prof. Berta Brunekreefa dla Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności Parlamentu Europejskiego ENVI na temat zanieczyszczeń powietrza i COVID-19. To najświeższy przegląd, stanowiący podsumowanie wszystkich ważnych prac i zbierający najważniejsze informacje na temat związku zanieczyszczenia powietrza ze śmiertelnością. Nie wszystkie hipotezy znajdują potwierdzenie, ale jedna jest niepodważalna – zanieczyszczenie powietrza powoduje choroby serca i płuc, a występowanie chorób przewlekłych układu oddechowego i krążenia niesie dodatkowe ryzyko COVID-19. Pewne jest także, że w przypadku epizodów smogowych rośnie liczba pacjentów przyjmowanych do szpitala w stanach ostrych.

COVID-19 uszkadza drogi oddechowe. Czy w połączeniu z wpływem zanieczyszczenia powietrza nie można wysnuć wniosku, że pogarsza ono przebieg choroby?
Wiemy, że w związku z wpływem na parametry oddechowe zanieczyszczenie powietrza powoduje też wzrost zachorowań na choroby zakaźne, m.in. zakażenie bakteryjne płuc. Jeśli inne choroby zakaźne są powiązane z zanieczyszczeniem powietrza, to tak samo jest z wirusem SARS-CoV-2. Ale nie zostało to wystarczająco potwierdzone na podstawie obecnych danych.

Dlaczego?
Zabrakło bazy danych odpowiedniej jakości, która potwierdziłaby, ile osób rzeczywiście zachorowało w danym kraju. A żeby móc być tego pewnym, musielibyśmy mieć dane wykonane przy pomocy jednej metody testowania. Tymczasem w każdym kraju są inne metody testowania, inne testy i inna ich jakość. Jeśli popatrzymy na liczbę osób zakażonych na 100 tys. w różnych krajach, uzyskamy zupełnie inne wnioski, przy czym świadczy to jedynie o samych testach. Do tego dochodzi niepełny obraz zachorowań w populacji. Są osoby, które chorują bezobjawowo, i takie, które nie chcą ujawniać objawów COVID-19 w obawie przed kwarantanną. Trudno więc stwierdzić, czy jeśli powietrze byłoby lepsze i spełniało normy WHO, zachorowałoby mniej osób. Na podstawie obecnych informacji epidemiologicznych nie możemy uzyskać takiej odpowiedzi.

Czytaj także: Prof. Kleczkowski: “Związek między COVID-19 a smogiem jest, ale na razie nie wiemy jak silny”

Nikt nie podjął się choćby szacunków?
Są analizy dające odpowiedź na pytanie o wpływ długookresowy zanieczyszczenia powietrza na zdrowie. Jeśli matka oddycha zanieczyszczonym powietrzem, jej dziecko jest bardziej narażone na choroby płuc i ma większe ryzyko zachorowania na tę chorobę w wieku 3–6 lat. Takie osoby są dużo bardziej narażone na COVID-19 choćby z racji astmy czy przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP).

Czy 76 tys. zgonów więcej niż w 2019 r. udałoby się uniknąć, gdyby Polska spełniała normy jakości powietrza?
Być może, ale prof. Bert Bert Brunekreef mówi, że nie mamy wystarczających danych na potwierdzenie tej hipotezy. W tekście raportu pogrubił zdanie, że sugeruje nie dawać odpowiedzi liczbowych, bo jeszcze nie mamy wystarczających danych. Dla przykładu badania nad wpływem zanieczyszczeń powietrza na zdrowie były robione na populacjach liczących nawet 200 milionów osób. Inna sprawa, że naukowcy nie skupiają się na pytaniu, czy zanieczyszczenie zwiększa ryzyko zachorowania na COVID-19, tylko szacują, o ile. Niektórzy twierdzą, że o kilkanaście procent.

Autorka: Karolina Kowalska/Rzeczpospolita

Tekst powstał na potrzeby kampanii “Polska bez Smogu” realizowanej we współpracy Polskiego Alarmu Smogowego, SmogLabu i “Rzeczpospolitej”. Artykuły tworzone w ramach akcji będzie można czytać w środy w drukowanym i internetowym wydaniu “Rzeczpospolitej” oraz w SmogLabie.

Zdjęcie: SibRapid/Shutterstock

Autor

SmogLab

Udostępnij

Zobacz także

Wspierają nas

Partner portalu

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Od 2020 r. redaktor Odpowiedzialnego Inwestora, dla którego pisze głównie o energetyce, górnictwie, zielonych inwestycjach i gospodarce odpadami. Zainteresowania: szeroko pojęta ochrona przyrody; prywatnie wielbicielka Wrocławia, filmów wojennych, literatury i poezji.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Zastępca redaktora naczelnego SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.