Jakie są prawdziwe skutki awarii elektrowni jądrowych w Czarnobylu i Fukushimie?

Podziel się:
Czarnobyl Skutki

W nocy 26 kwietnia 1986 roku w reaktorze nr 4 Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej nastąpiła eksplozja, w wyniku której do otoczenia uwolnione zostały znaczne ilości substancji radioaktywnych. Jak poważne były konsekwencje tej awarii? Jak wypada porównanie katastrofy w Czarnobylu z awarią japońskiej elektrowni Fukushima Daiichi

Awaria w Czarnobylu była bezpośrednim skutkiem przeprowadzanego na reaktorze eksperymentu. Był to wybuch chemiczny, a nie jądrowy, jak twierdzą niektórych autorzy, patrz przypis (1).

To, że do awarii w ogóle doszło, było splotem wielu czynników: wadliwej konstrukcji reaktora, ludzkich błędów, niefrasobliwości i łamania bądź obchodzenia procedur bezpieczeństwa. Nie bez znaczenia był też specyficzny dla ZSRR charakter relacji między przełożonymi i podwładnymi.

Ostatnio o awarii sprzed 33 lat znów sporo mówi się i pisze, a to za sprawą głośnego serialu HBO. W polskich mediach, obok wywiadów z ekspertami pojawiają się też dość sensacyjnie brzmiące tytuły, na przykład:

„Czarnobyl i Fukushima zebrały żniwo śmierci. Dwie największe katastrofy w historii”

Jak wygląda to „żniwo śmierci” w przypadku Czarnobyla? W cytowanym artykule znajdziemy między innymi takie informacje:

W kolejnych latach ilość zachorowań na choroby nowotworowe wzrosła o ponad 90 proc. u dzieci. Blisko 4000 osób mogło umrzeć łącznie z powodu samego narażenia na promieniowanie, według raportu United Nations.

Ale możemy też przeczytać, że według niektórych szacunków liczba śmiertelnych ofiar awarii czarnobylskiej elektrowni to nawet 93 tysiące, patrz przypis (2). Tyle że ta liczba jest znacznie zawyżona. By dotrzeć bliżej do prawdy, należy skorzystać z bardziej wiarygodnych źródeł.

Co mówią eksperci?

Zobaczmy, jakie informacje na ten temat można znaleźć w raportach i oświadczeniach Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). A także w raporcie innej związanej z ONZ instytucji – Komitetu Naukowego ONZ ds. Skutków Promieniowania Jonizującego (ang. United Nations Scientific Committee on the Effects of Atomic Radiation, UNSCEAR).

Nowotwory tarczycy

Wśród osób które w chwili awarii były dziećmi lub nastolatkami, i żyły na najbardziej skażonych terenach obecnej Białorusi, Ukrainy i Rosji wzrosła zapadalność na raka tarczycy.

Mowa jest o ponad sześciu tysiącach dodatkowych przypadków tej choroby (3), a w najbliższych dekadach można spodziewać się kolejnych zachorowań, choć trudno oszacować, jak wielu. Najprawdopodobniej za ogromną część z tych ponad 6 000 zachorowań na raka tarczycy odpowiedzialna jest awaria czarnobylskiej elektrowni (4). A konkretnie uwolnienia do środowiska znacznych ilości radioaktywnego izotopu jodu 131I (jodu-131), będącego jednym z ważniejszych produktów rozszczepienia uranu (5).

Na szczęście, nawet u osób z zaawansowanym nowotworem tarczycy rokowania są zazwyczaj dobre.

Co więcej, WHO ocenia, że większości tych przypadków raka tarczycy dałoby się uniknąć, gdyby powstrzymano się na jakiś czas od spożywania produktów mlecznych pochodzących ze skażonych regionów (6).

Negatywny wpływ jodu-131 był dodatkowo silniejszy przez to, że na najbardziej skażonym obszarze przeważała dieta uboga w jod, co sprzyjało większej akumulacji jego radioaktywnego izotopu w tarczycy. W dodatku w ZSRR jod (w postaci płynu Lugola) zaczęto podawać dopiero po miesiącu od katastrofy (7).

Ostra choroba popromienna

W wyniku awarii w Czarnobylu 134 osoby zostały narażone na wysokie dawki promieniowania, na skutek czego dotknęła je ostra choroba popromienna.

Byli to głównie pracownicy elektrowni i osoby walczące ze skutkami awarii, np. strażacy. 28 z nich zmarło w krótkimi czasie (8). Między 1987 a 2006 zmarło kolejne 19 osób, choć nie wszystkie te zgony wiązały się z wcześniejszym narażeniem na promieniowanie. Pozostałym z tych 134 napromieniowanych osób dojście do zdrowia zajęło wiele lat.

Czy to już wszystko? A inne skutki zdrowotne?

W 2006 WHO szacowało, że wśród grup najbardziej narażonych na promieniowanie (w sumie ponad 600 tys. osób) należy spodziewać się dodatkowo od 4 000 do nawet 9 000 zgonów spowodowanych różnymi nowotworami, które można by przypisać skutkom awarii. Wśród tak dużej populacji i tak należało się spodziewać ok. 120 tys. zgonów na choroby nowotworowe. Tak więc dodatkowe 4 tys. oznaczałby 3-4 procentowy wzrost liczby takich zgonów, zaś dodatkowe 9 tys. – odpowiednio więcej.

Jednak nowszy raport UNSCEAR nie potwierdza tych szacunków, stwierdzając że poza wspomnianymi przypadkami raka tarczycy nie ma żadnych naukowych dowodów na zwiększoną zapadalność lub umieralność na nowotwory lub inne choroby, które można by powiązać z narażeniem na promieniowanie (9).

1 2 3
Podziel się: