Udostępnij

Kolejne miasto chce Strefy Czystego Transportu. Ordo Iuris protestuje

30.12.2022

Wrocław przymierza się do wprowadzenia Strefy Czystego Transportu (SCT). Właśnie poznaliśmy jej pierwsze założenia i analizy. Pod ciągłym ostrzałem pozostaje jedyna w kraju, krakowska SCT. Kolejne organizacje próbują ją zaskarżyć.

Strefy Czystego Transportu to obszary, do których mogą wjeżdżać jedynie pojazdy spełniające określone normy emisji zanieczyszczeń. Zazwyczaj pojazdy z silnikiem Diesla obowiązują dużo ostrzejsze normy, niż te benzynowe. Dlaczego?

– Pojazdy z silnikami Diesla traktowane są bardziej surowo, ponieważ w porównaniu z odpowiednikami benzynowymi emitują kilka lub kilkanaście razy więcej zanieczyszczeń ze spalin. Dla porównania, samochód z 2001 roku z silnikiem benzynowym emituje podobną ilość zanieczyszczeń jak samochód z 2014 z silnikiem Diesla – tłumaczy Bartosz Piłat, koordynator ds. transportu w Polskim Alarmie Smogowym.

O tym, jak takie strefy funkcjonują na świecie pisaliśmy szczegółowo w grudniu 2022 roku. Miesiąc wcześniej relacjonowaliśmy z kolei powstanie pierwszej w Polsce SCT w Krakowie. Dziś sprawdzamy co zaplanował Wrocław.

 class=
źródło: PSPA

Pierwszy etap obejmuje 13 proc. pojazdów

Założenia stolicy Dolnego Śląska bazują na badaniach i analizach, które na zlecenie magistratu przygotowało Polskie Stowarzyszenie Paliw Alternatywnych (PSPA). Według stowarzyszenia SCT powstanie w 2025 r., a kolejne etapy w latach 2028 i 2032. Optymalne granice SCT urzędnicy wytyczą w kilku obszarach. Są to Stare Miasto, Nadodrze, Szczepin, Przedmieście Świdnickie, część Przedmieścia Oławskiego, Plac Grunwaldzki, Ołbin i Kleczków. Jednak w sumie powstały trzy rekomendacje w zakresie obszaru obowiązywania przepisów – widać je na poniższej grafice.

W 2025 roku zakaz wjazdu do strefy miałyby dostać pojazdy 20-letnie i starsze (diesel) oraz 25-letnie i starsze (benzyna). To około 13 procent wszystkich poruszających się po Wrocławiu. 

Urząd Miasta Wrocławia

Takie ograniczenia mają przynieść redukcję emisji pyłów PM z transportu o prawie 60 proc., a tlenków azotu o ponad 20 proc. Ostatni etap, który wstępnie urzędnicy planują na 2032 dotknąłby prawie 60 proc. dzisiejszej floty pojazdów i zakłada redukcję emisji pyłów PM o ponad 90 proc., a tlenków azotu o prawie 60 proc.

 class=
Trzy propozycje wariantów wprowadzenia SCT we Wrocławiu, źródło: PSPA

„Rekomendacje na bazie rzetelnych danych”

Rekomendacje, które przygotowało PSPA bazują na szerokich badaniach. – Naszym założeniem było oparcie prezentowanych rekomendacji na rzetelnych danych. Tak, aby zmaksymalizować korzyści środowiskowe wynikające z wdrożenia strefy czystego transportu przy jednoczesnym ograniczeniu potencjalnie niekorzystnych skutków dla wszystkich interesariuszy. W szczególności dla osób mieszkających na obszarze planowanej SCT – tłumaczy we wstępie do raportu Maciej Mazur, dyrektor zarządzający w PSPA.

Wskazania opierają się na pomiarze rzeczywistych emisji spalin z transportu drogowego we Wrocławiu. Takie pomiary trwały dwa tygodnie i prowadzono je w 9 różnych lokalizacjach wewnątrz śródmiejskiej obwodnicy miasta i objęły ok. 68 tys. pojazdów. Dzięki temu poznano dokładną strukturę pojazdów poruszających się po mieście.

O komentarz poprosiliśmy działaczy z wrocławskiego ruchu miejskiego – stowarzyszenia Akcja Miasto, które na co dzień zajmuje się m.in. zrównoważonym transportem. – Według badań Dolnośląskiego Alarmu Smogowego, normy WHO tlenków azotu – a te emitowane są w olbrzymiej większości przez samochody – są we Wrocławiu przekroczone od trzech do nawet sześciu razy – mówi nam Jakub Nowotarski, przewodniczący Akcji Miasto. – Bardzo dobrze, że urząd postanowił to zmienić i rozpoczyna konsultacje społeczne o propozycji Strefy Czystego Transportu – nie kryje zadowolenia Nowotarski.

 class=
źródło: PSPA

Krakowska SCT zaskarżona

Kiedy urzędnicy wraz z radą miasta wprowadzą SCT we Wrocławiu? – Ostateczna decyzja, poprzedzona analizami, badaniami i konsultacjami społecznymi, zapadnie w 2024 roku. Przygotowania do jej podjęcia już się rozpoczęły – informuje wrocławski magistrat.

Tymczasem pojedyncze skargi wpływają w związku z uchwaloną już strefą w Krakowie. Do organów wojewódzkich wpłynęło siedem takich pism. Łukasz Kmita, małopolski wojewoda, przekonywał, że urząd odniesie się do nich jeszcze przed końcem roku. – Wiele podmiotów zarzuca fakt, że nie ma wyznaczonych parkingów buforowych na wjeździe do miasta. Rola wojewody jest określona konkretnie. Musimy sprawdzić, czy kwestie formalno-prawne zostały zachowane. To pierwsza taka uchwała w Polsce. Wystąpiłem do minister klimatu o ocenę – mówił na antenie Radia Kraków.

Oprócz skarg od pojedynczych obywateli sprzeciw zgłaszają organizacje prawicowo-konserwatywne. Wśród nich Stowarzyszenie Kultury Chrześcijańskiej im. Księdza Piotra Skargi i ultra konserwatywne Ordo Iuris. – Władze miasta już od wielu lat poważnie uprzykrzają poziom życia mieszkańcom – przekonuje pierwsze z nich i pyta, czy „mieszkańcy zostaną złożeni w ofierze zielonej ideologii”. Z kolei Ordo Iuris wydało dwunastostronicową opinię do uchwalonego już prawa miejscowego. Wśród zarzutów, prawicowi działacze podnoszą „wątpliwości z perspektywy zgodności z Konstytucją RP” oraz „naruszenie istoty prawa własności”.

Przypomnijmy, że do uchwalenia SCT władze Krakowa obligował Program Ochrony Powietrza dla Małopolski. To właśnie tam, na szczeblu wojewódzkim, zawarto nakaz wdrożenia stosownych przepisów do końca 2022 r. W pierwszym etapie krakowska SCT dotknie ok. 1 proc. wszystkich pojazdów.

Wojewoda za Strefą, co powie sąd?

Zgodnie z zapowiedziami, 29 grudnia do sprawy strefy w Krakowie odniósł się wojewoda Łukasz Kmita. Na konferencji prasowej poinformował, że przepisy nie zostaną przez niego uchylone, jednak w świetle wątpliwości postanowił skierować sprawę do sądu administracyjnego. Kmita przypominał, że strefa jest pierwszą w Polsce i nazwał ją „wyjątkową”.

Wśród podnoszonych wątpliwości były głównie te dotyczące parkingów Park and Ride na których można zostawić samochód niespełniający norm i przesiąść się do komunikacji zbiorowej. Zdaniem wojewody takie miejsca nie są dostępne w odpowiedniej ilości. Co ciekawe, pierwszą w Polsce SCT pozytywnie zaopiniowało ministerstwo środowiska.

Kiedy poznamy stanowisko sądu? W świetle przepisów powinno stać się to „bez zbędnej zwłoki”, jednak nie później niż w ciągu miesiąca. Do sprawy będziemy wracać pod koniec stycznia 2023.

Zdjęcie tytułowe: shutterstock/Lazy_Bear

Autor

Maciej Fijak

Krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii. Naukowo zajmuje się m.in. międzynarodową ochroną środowiska. Uczestnik European Green Activism Training 2020, członek Akcji Ratunkowej dla Krakowa. Po godzinach przemierza Kraków wzdłuż i wszerz – pieszo lub na dwóch kółkach. Najczęściej spotykany w krakowskim Podgórzu.

Udostępnij

Zobacz także

Wspierają nas

Partner portalu

Partner cyklu "Miasta Przyszłości"

Partner cyklu "Żyj wolniej"

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Od 2020 r. redaktor Odpowiedzialnego Inwestora, dla którego pisze głównie o energetyce, górnictwie, zielonych inwestycjach i gospodarce odpadami. Zainteresowania: szeroko pojęta ochrona przyrody; prywatnie wielbicielka Wrocławia, filmów wojennych, literatury i poezji.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Zastępca redaktora naczelnego SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.