Udostępnij

W Mediolanie nie wyrzucają jedzenia. Dostali „ekologicznego Nobla”

25.10.2021

Mediolan chce do 2030 roku o połowę zmniejszyć ilość żywności, którą marnuje się w mieście. Do udziału w projekcie wciągnięto restauracje, szkoły i sklepy. Z sukcesami tak dużymi, że miasto otrzymało „Earthshot Prize”. Tym samym do Mediolanu trafia „ekologiczny Nobel”.

Szacunki mówią, że każdego roku marnuje się około 1/3 żywności wyprodukowanej na świecie. To około 1,3 miliarda ton jedzenia. Jednocześnie na planecie przybywa ludzi głodnych. Taka skala marnotrawstwa znacząco zwiększa negatywny wpływ rolnictwa na środowisko. Wiążą się z nim też gigantyczne emisje gazów cieplarnianych – np. metanu. Bardzo trudno jest znaleźć globalne rozwiązanie dla problemów o takiej skali.

Ale zawsze można zacząć działać od dołu, na swoim lokalnym podwórku. I właśnie to postanowił zrobić Mediolan.

Wszystko w myśl zasady, że wiele drobnych działań i pokazanie przykładem, że da się, może rozpocząć zmianę.

Jadalne śmieci

Działania rozpoczęto w 2014 roku od solidnych badań, które pozwoliły zrozumieć, gdzie najłatwiej będzie uratować najwięcej żywności. Później zorganizowano konsultacje z ludźmi, którzy są w tej sprawie kluczowi – na przykład restauratorami – i opracowano pionierski program. Ten ma pięć filarów, ale jego założenia są dość proste i zapewne dlatego skuteczne. Dziś, zaledwie kilka lat po starcie, efekty liczy się w setkach ton jedzenia rocznie, które zamiast do śmietnika, trafiło do potrzebujących. Znacząco poprawiając ich dietę.

A to – oprócz ekologii – jest jednym z podstawowych celów programu. Nie tylko dlatego, że władze Mediolanu dostrzegają, jak absurdalna jest sytuacja, w której w bogatym mieście jednocześnie wyrzuca się setki ton jedzenia i mieszkają w nim ubodzy cierpiący z niedożywienia.

Także dlatego, że dostrzegają, iż to się opłaca. Lepsza dieta to mniej chorób. Mniej chorób to niższe koszty opieki medycznej. A osiąga się to z pomocą czegoś, co inaczej trafiłoby do kosza na śmieci.

Jak to robią?

Czytaj również: Połowa śmieci w oceanach ma związek z jedzeniem

Niższe opłaty

Przede wszystkim z pomocą zachęty. W 2018 roku wprowadzono zasadę zgodnie z którą wszystkie firmy biorące udział w miejskim programie przeciwdziałania marnotrawieniu żywności, otrzymują 20-procentowy rabat opłat za wywóz śmieci. W zamian za to zobowiązują się do przekazywania żywności, którą inaczej by wyrzuciły, do rozdysponowania wśród uboższych mediolańczyków. Takie warunki skusiły pokaźną liczbę restauracji, sklepów, stołówek, itd… Liczy się ją w tysiącach. Tak jak liczbę ton żywności przekazywanej przez nie w każdym roku.

Szkolne stołówki

Władze miasta zaangażowały też szkoły. A dokładnie szkolne stołówki. Zrobiono to na dwa sposoby. Pierwszym jest „połączenie” ich z bankami żywności. Sieciowanie polega tutaj na tym, że wszystko, co w takiej stołówce zostaje i nadaje się do zjedzenia, trafia do przypisanego do niej banku. I stamtąd wędruje dalej do potrzebujących.

Ratuje się w ten sposób bardzo dużo owoców i warzyw.

Ale nie tak dużo, jak byłoby ich bez drugiego sposobu, po który sięgnął Mediolan. Ten przyjrzał się zwyczajom żywieniowym uczniów i wprowadził kilka zmian, które ograniczają marnotrawstwo. Jednym z nich jest to, że owoce daje się dzieciakom przed obiadem, a nie po nim. Kiedy dostają je na drugie śniadanie, to zdecydowanie rzadziej jedzenie trafia do kosza.

Poza tym zapewniono dostęp do pojemników, które pozwalają zabrać do domu to, czego nie zjadło się w szkole. I sprawiają przy okazji, że pakowanie na później „resztek” staje się czymś normalnym, bo robią to wszyscy.

Zadbano też o dużą liczbę zajęć edukacyjnych, które pokazują, dlaczego jest to tak bardzo ważne.

Centra wymiany żywności

Mediolan zauważył również, że żeby coś się wydarzyło, to musi istnieć miejsce, w którym to coś może się wydarzyć. Otworzono więc centra dystrybucji żywności. Pierwsze dwa powstały już kilka lat temu, a w lipcu tego roku – dzięki wsparciu kibiców AC Milan – zorganizowane trzecie. W tych zbiera się jedzenie, które inaczej trafiłoby do kosza. I rozdaje je tym, którzy nie mają na zakupy. Centra okazały się gigantycznym sukcesem i tylko pierwsze dwa zbierają oraz rozdają aktualnie około 20 ton żywności miesięcznie. Taka ilość to równowartość około 40 tysięcy posiłków. Najnowsze centrum ma się skupić na najmłodszych mediolańczykach i przewidziano, że będzie się w nim zbierać i rozdawać nie tylko jedzenie, ale też ubrania, zabawki, sprzęty, itd… dla dzieci i młodzieży.

Czyli coś, co – jak wie każdy rodzic – przydałoby się w każdym mieście.

W czasie otwarcia trzeciego centrum zwracano uwagę na rosnący poziom ubóstwa we Włoszech i wpływ pandemii. Ta w biedę wpędziła nawet rodziny, które wcześniej sobie radziły. Ale dziś są zdane na pomoc organizacji trzeciego sektora, bo mają problem ze związaniem końca z końcem.

Sieciowanie stołówek i rolników

W programie zrobiono też jeszcze co najmniej jedną świetną rzecz. Mediolan „zsieciował” swoje szkolne stołówki z rolnikami z regionu. Dzięki temu uczniowie nie muszą jeść owoców i warzyw, które dojrzewały w drodze np. z Ameryki Łacińskiej. Dostają pełnowartościowe, lokalne produkty.

Pieniądze wydawane przez miasto trafiają do mniejszych lokalnych wytwórców, którzy zyskują pewny i przewidywalny rynek zbytu. Co w rolnictwie jest szczególnie ważne. Wszystko ma też duże skutki ekologiczne, bo ogranicza potrzebę transportu dużych ilości żywności na bardzo duże dystanse.

A jest to dzisiaj wielki problem i prawdziwe przekleństwo.

Wysłano także na uliczne targi ludzi, którzy podpowiadają handlarzom, co można zrobić z towarem, który został na koniec dnia. Ponoć także z całkiem niezłymi efektami, bo nie każdy chce dobre rzeczy wyrzucać do kosza.

Ekologiczny Nobel” dla Mediolanu

Program jest tak dużym sukcesem, że Mediolan otrzymał w tym roku „ekologicznego Nobla”. Chodzi o nagrodę Earthshop, dzieło księcia Williama. Czy odwołanie do lauru Szweckiej Akademii jest słusznie – czas pokaże. Ale wyróżnienie jest z pewnością duże. Podczas rozdania nagród mówiono, że zwycięzcy (tych ogłoszono w pięciu kategoriach) są wzorem do naśladowania i wyznaczają kierunek innym miastom. To co Mediolan robi w sprawie marnowania jedzenia, rzeczywiście może się podobać i na pewno warto pomyśleć o imporcie idei.

Czytaj również: Polacy co roku wyrzucają jedzenie warte jedną pensję

Fot. Lestertair / Shutterstock.com.

Autor

Tomasz Borejza

Dziennikarz naukowy. Członek European Federation For Science Journalism. Publikował w Tygodniku Przegląd, Przekroju, Onet.pl, Coolturze, a także w magazynach branżowych. Autor książki „Odwołać katastrofę”.

Udostępnij

Zobacz także

Wspierają nas

Partner portalu

Partner cyklu "Miasta Przyszłości"

Partner cyklu "Żyj wolniej"

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Od 2020 r. redaktor Odpowiedzialnego Inwestora, dla którego pisze głównie o energetyce, górnictwie, zielonych inwestycjach i gospodarce odpadami. Zainteresowania: szeroko pojęta ochrona przyrody; prywatnie wielbicielka Wrocławia, filmów wojennych, literatury i poezji.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Zastępca redaktora naczelnego SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.