Udostępnij

Młodzi dla Planety. „Coraz większa świadomość, do czego doprowadziliśmy”

26.06.2024

”Świat przyrody jest jak waga. Nie da się bezkarnie dokładać odważników na jedną z szalek, żeby waga nie straciła równowagi” – mówi nasza rozmówczyni, która wygrała Konkurs „Młodzi dla Planety”. Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie organizuje go aby kształtować wrażliwość młodych na zrównoważony rozwój.

Nagrodzone prace innowacyjnie i rzetelnie przedstawiły współczesne wyzwania oraz problemy środowiskowe. Jury oceniało merytoryczną zawartość przygotowanych prac, ale także atrakcyjność formy przekazu czy zaangażowanie i wkład w ich przygotowanie. Wszystko rozstrzygnęło się pod koniec maja.

SmogLab porozmawiał z laureatką konkursu Wiktorią Dziedzic, uczennicą II LO im. Leopolda Lisa Kuli w Rzeszowie, która napisała zwycięski esej pt. „Przyczyny i skutki niszczenia środowiska – w jaki sposób uczyć o tym w szkole”, a także z dr Joanną Hady, członkinią jury, prodziekanką ds. kierunku Zarządzanie i ds. kierunku Zrównoważony Rozwój w Gospodarce.

„Świat przyrody jest jak waga”

Pani Wiktorio, co sprawia, że środowisko i walka o nie są dla Pani ważne?

Wiktoria Dziedzic: Mój pradziadek był leśnikiem. Przynosił do domu rysunki ptaków. Znał je wszystkie i do każdego z nich odnosił się z szacunkiem. Moja babcia nauczyła mnie obserwować ptaki i co roku czekała z tęsknotą na ich przylot. Nauczyła mnie ważnej zasady, że świat przyrody jest jak waga. Nie da się bezkarnie dokładać odważników na jedną z szalek, żeby waga nie straciła równowagi. Nie da się wyeliminować ze składników żółtka żadnego elementu, bo pisklę się nie rozwinie.

Dbałość o środowisko ujmuję w kategoriach racjonalnej, przemyślanej koncepcji człowieka zorientowanego aksjologicznie na takie wartości jak piękno przyrody, umiarkowanie, odpowiedzialność za siebie i innych.

A czy dziś, zdaniem młodych, są to istotne kwestie?

Dr Joanna Hady: Tak. Młodzież ma coraz większą świadomość tego, do jakiego stanu doprowadziliśmy naszą planetę. Szczególnie w zakresie postępującej dewastacji środowiska naturalnego, ale także utraty zdrowia. Niszczenie środowiska i ingerencja człowieka w naturę sprzyja rozwojowi i rozprzestrzenianie się chorób odzwierzęcych. Do produkcji żywności świat zużywa rocznie miliony ton nawozów sztucznych, a zwierzęta hodowane w systemie ferm przemysłowych faszerowane są antybiotykami. Tylko w Polsce zużywamy w tym celu ponad 800 ton antybiotyków rocznie.

Jednocześnie żywność i woda są marnowane. W Polsce rocznie wyrzucamy ok. 5 mln ton żywności. A miliony ton śmieci zalegają w oceanach. Słyszy się o tym, że niedługo w  morzach i ocenach będzie więcej plastiku niż ryb i zwierząt morskich…

Cieszy natomiast fakt, że o tych i podobnych problemach mówi się coraz więcej. Zaskoczona byłam gdy moja 5-letnia córka przypomniała o odpowiedniej segregacji śmieci w domu, a jej pytania coraz częściej dotyczą przyczyn topnienia lodowców, konieczności oszczędzania wody czy po prostu – dbania o środowisko. Wyraźnie widać, że w tej kwestii wiele się zmienia na dobre.

Młodzi wiedzą sporo. Chcą walczyć o Ziemię

To cieszy. Co może skłaniać do udziału w takich konkursach takich jak Młodzi dla Planety?

J. H.: Udział w konkursie to z pewnością jeden ze sposobów na wyrażenie swojej opinii, a nawet sprzeciwu wobec postępującej degradacji środowiska. Ale to także szansa na przekazanie innym ważnych wartości i idei. Motywacją powinna być przede wszystkim  świadomość, że w ten sposób ratujemy dobre jutro przyszłych pokoleń.

Zachętą bez wątpienia są też nagrody. W tego rocznej edycji są to zarówno nagrody pieniężne, jak i zwolnienie z czesnego na studiach I stopnia na kierunku Zrównoważony rozwój i środowisko prowadzonym przez WSIiZ.

W. D.: Zdecydowałam się na udział w konkursie, bowiem kwestiom ekologicznym przypisuję wysoką wagę. Uważam, że jednym z bardzo istotnych problemów współczesnego świata jest przywrócenie równowagi środowiskowej, która uległa wyraźnemu zakłóceniu ze względu na ekspansywną gospodarkę człowieka, prowadzącą do niszczenia środowiska naturalnego. Problematyka konkursu wyraźnie korespondowała z moimi przekonaniami.

Szerokie grono odbiorców

Co Pani zdaniem wyróżniło Pani podejście do tego tematu?

W. D.: Opracowałam projekt ekologiczny dotyczący sposobów uczenia w szkole o zagadnieniach ekologicznych, w tym przyczynach i skutkach niszczenia środowiska. Zdecydowałam się na esej ze względu na jego uniwersalności. Jest to forma, którą dobrze odbierają osoby z różnych pokoleń, zarówno ludzie młodzi jak i jednostki z pokolenia średniego i senioralnego. Chodziło o potencjalne poszerzanie grona odbiorców, do których wypowiedź może dotrzeć. W swoim projekcie zwracałam uwagę na konieczność zmiany sposobu myślenia o człowieku jako najwyższej wartości ze względu na status, w kierunku myślenia o równości wszystkich istot ludzkich i pozaludzkich, by osiągnąć integralność wspólnoty biotycznej.

Czy takich konkursów powinno być więcej?

J. H.: Niewątpliwie konkurs jest płaszczyzną wymiany poglądów i propozycji. Zawsze sprzyja dyskursowi i podkreśla rangę tematu. Skuteczność działań dotyczących świadomości środowiskowej młodego pokolenia, wymaga moim zdaniem uwzględnienia perspektywy osób bezpośrednio uczestniczących w procesie edukacji.

Fot. WSIiZ w Rzeszowie

Pozytywna komunikacja i mówienie wprost

Jak dziś zachęcić młodych do takich działań? Raczej komunikacją pozytywną czy straszeniem katastrofą?

J. H.: Uważam, że będąc w tym miejscu, w którym już jesteśmy – zarówno jednym, jak i drugim. Z pewnością nie będzie dobrym wyjściem jedynie „straszyć”. Choć mocne słowa czy zastraszające liczby z pewnością w większym stopniu trafią do odbiorców, to koniecznym jest także wskazywać na szanse, możliwości i działania, które gdy zaczniemy wdrażać w życie mogą powstrzymać katastrofę klimatyczną.

W. D.: Odpowiedź na to pytanie nie jest łatwa. Moim zdaniem kluczowe kategorie to interdyscyplinarność, aksjologia, praktyczność. Gwarantują holistyczne ujęcie problemów ekologicznych.

Interdyscyplinarnie to znaczy w oparciu łączenie wiedzy z wielu dziedzin. Praktyczne prowadzenie aktywności oparte jest na samodzielnym myśleniu i zastosowaniu twórczych, kreatywnych i wizualnych metod pracy. W tym: projektów, obserwacji, pomiarów i zajęć terenowych pozwalających w praktyce poznawać wartości i dokonywać wyborów, mapy mentalne (mapy pamięciowe, mapy mózgu) – w ciekawej, przestrzennej formie służących do wizualnego opracowania treści, metaplan – pozwalający prezentować tematykę według schematu: jak jest?, jak być powinno?, dlaczego jest tak jak jest? oraz wniosków, techniki kreatywne, w tym sześcianu (sześć perspektyw problemu, holistyczne ujęcie zagadnienia).

I to co najważniejsze, należy akcentować kwestie moralne, aksjologiczne, bo to wartości ukierunkowują wybory człowieka. Chodzi o holistyczne ujęcie jednostki i społeczeństwa w procesie zrównoważonego rozwoju. Edukacja ekologiczna powinna być realizowana bez pośpiechu, z zachowaniem umiaru w uszczegóławianiu, dialogu, bazowania na doświadczeniach, poszukiwania twórczych rozwiązań w oparciu o wiele źródeł. Ponadto ważne są projekty poza murami szkoły – obserwacje i działania terenowe oraz odejście od szufladkowania wiedzy według przedmiotów na rzecz problemowych zagadnień.

Tak więc kompleksowe podejście przede wszystkim. Co mogłoby wzmocnić świadomość środowiskową młodego pokolenia?

J. H. : Edukacja. Na wszystkich możliwych poziomach i to od najmłodszych lat. Zaczynając od nas – rodziców rozmawiających ze swoimi pociechami, po edukację w wieku przedszkolnym, wczesnoszkolnym i dalej, aż po szkolnictwo wyższe.

Zdjęcie tytułowe: WSIiZ w Rzeszowie

Autor

Klaudia Urban

Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Jej teksty ukazują się też w Onet.pl. Współpracuje również z Odpowiedzialnym Inwestorem. Pisze przede wszystkim o gospodarce odpadami, edukacji ekologicznej, zielonych inwestycjach, transformacji systemu żywności i energetycznej. Preferuje społeczne ujęcie tematu. Zainteresowania: ochrona przyrody; przede wszystkim GOZ i OZE, eco-lifestyle oraz psychologia.

Udostępnij

Zobacz także

Wspierają nas

Partner portalu

Partner cyklu "Miasta Przyszłości"

Partner cyklu "Żyj wolniej"

Partner naukowy

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Od 2020 r. redaktor Odpowiedzialnego Inwestora, dla którego pisze głównie o energetyce, górnictwie, zielonych inwestycjach i gospodarce odpadami. Zainteresowania: szeroko pojęta ochrona przyrody; prywatnie wielbicielka Wrocławia, filmów wojennych, literatury i poezji.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Zastępca redaktora naczelnego SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.