Udostępnij

Płuca smogowe znów ruszyły w Polskę. Odwiedzą 30 miejscowości

16.11.2026

Polski Alarm Smogowy rozpoczyna ósmą edycję kampanii „Zobacz, czym oddychasz”. W tym sezonie grzewczym mobilne płuca odwiedzą 30 miejscowości w 14 województwach, przede wszystkim małe miasta i gminy wiejskie. To właśnie tam, mimo znacznych przekroczeń norm jakości powietrza, mieszkańcy często nie mają dostępu do tej informacji. 

Mimo że smog wielu osobom kojarzy się z dużymi ośrodkami miejskimi, to właśnie mniejsze miasta i wsie dominują wśród miejscowości z najbardziej zanieczyszczonym powietrzem w Polsce. 

Główną przyczyną smogu nad Polską jest dym z kominów gospodarstw domowych. Zanieczyszczenie powietrza przyczynia się do niemal 32 tys. przedwczesnych zgonów rocznie. To liczba przewyższająca dwudziestokrotnie liczbę śmiertelnych ofiar wypadków drogowych. Smog w Polsce odpowiada średnio za co piąty przypadek astmy u dzieci i co dziesiąty udar, zawał i nowotwór płuc. 

Płuca po raz ósmy pokażą, czym oddychamy

– Wraz z upływem tej odsłony kampanii zbliżymy się do 300 miejscowości, które odwiedziła nasza instalacja imitująca ludzkie płuca – mówi nam Piotr Siergiej z Polskiego Alarmu Smogowego (PAS).

Jak działa makieta? Dwumetrowy model ludzkich płuc „oddycha”, pochłaniając zanieczyszczenia, które osiadają na białej materii pokrywającej instalację. Powietrze zasysane jest przez dwa wentylatory symulujące proces oddychania. Zanieczyszczenia powietrza filtrowane przez „płuca” osiadają na białej materii, która – zależnie od poziomu zanieczyszczenia powietrza – przybiera grafitowy, a nawet czarny kolor. Instalacja ustawiana jest na cztery tygodnie w różnych miejscowościach. Organizatorom szczególnie zależy na uświadamianiu mieszkańców miejsc, w których nie ma pomiarów jakości powietrza. Edukowanie społeczeństwa jest szczególnie istotne w obliczu szerzącej się dezinformacji.

Choć w dłuższej perspektywie jakość powietrza w Polsce stopniowo się poprawiała, ostatnie trzy lata wskazują na niepokojące zahamowanie tego procesu.

Zanieczyszczenie rakotwórczymi związkami przestało spadać

– Bardzo ważną informacją jest fakt, że sprawdziliśmy, jak wyglądało średnie stężenie benzo(a)pirenu na stacjach pomiarowych w latach 2015-25. Niestety, mimo systematycznego obniżania się, trzy lata temu trend uległ zatrzymaniu, a minionej srogiej zimy stężenia tego rakotwórczego związku wzrosły – informuje Siergiej, pytany przez SmogLab.

Tłumaczy, że spadek średniego stężenia rakotwórczego benzo(a)pirenu, jaki odnotowywano na stacjach pomiarowych Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska w ciągu ostatnich 10 lat, zatrzymał się w 2023 i 2024 roku. Z kolei w 2025 roku średnie stężenie benzo(a)pirenu wzrosło o 22 proc. względem poprzedniego. Tłumaczy się to wyjątkowo srogą zimą, a co za tym idzie intensywniejszym użytkowaniem pozaklasowych pieców.

Pogorszenie jakości powietrza odnotowano również w niemal wszystkich miejscowościach znajdujących się w czołówce polskich „smogowych rekordzistów”.

– To sygnał ostrzegawczy – mówi Piotr Siergiej. – Wcześniejsza poprawa jakości powietrza nie oznacza, że problem smogu został rozwiązany. Przeciwnie – najnowsze pomiary pokazują, jak łatwo pozytywny trend może zostać zatrzymany.

Jednocześnie przypomina, że według danych Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, w Polsce wciąż znajduje się około 2,3 mln pozaklasowych pieców.

Nie tylko Polska. Płuca ruszają w Europę

Dziś płuca smogowe stoją już w: Pruszczu Gdańskim, Namysłowie, Kuźni Raciborskiej, Zabierzowie, Jadowie i Jarosławiu. 2 grudnia ruszą do kolejnych miejscowości w całym kraju. W tym sezonie grzewczym PAS rozszerza kampanię „Zobacz, czym oddychasz” na inne państwa UE. Instalacje mobilnych płuc pojawią się w Grecji, Hiszpanii, Włoszech, Rumunii i Bułgarii – łącznie w 15 miastach, m.in. w Madrycie, Salonikach, Mediolanie, Bukareszcie i Sofii. Europejska odsłona kampanii pod nazwą “See What You Breathe” potrwa dwa lata, a mobilne płuca trafią do trzydziestu miast w pięciu państwach.

Inauguracja kolejnej odsłony kampanii Zobacz czym oddychasz. Fot. PAS

Do współpracy przy kampanii zaproszono środowisko naukowe i lekarskie. W roli Ambasadorek i Ambasadorów kampanię wspierają specjaliści chorób płuc, chorób wewnętrznych, alergolodzy, eksperci zdrowia publicznego oraz pediatrzy i naukowcy. Na liście ambasadorów znalazły się również organizacje takie jak: Polskie Towarzystwo Alergologiczne i Polska Federacja Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP oraz Europejskie Centrum Czystego Powietrza.

Z harmonogramem akcji można zapoznać się TUTAJ.

–

Autor

Klaudia Urban

Zastępczyni redaktora naczelnego SmogLabu. Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Z portalem związana od 2021 roku. Wcześniej redaktorka Odpowiedzialnego Inwestora. Pisze głownie o zdrowiu, żywności, lasach, gospodarce odpadami i zielonych inwestycjach.

Udostępnij

Zobacz także

Wspierają nas

Partnerzy portalu

Partner cyklu "Miasta Przyszłości"

Partner cyklu "Żyj wolniej"

Partner naukowy

Bartosz Kwiatkowski

Dyrektor Frank Bold, absolwent prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, wiceprezes Polskiego Instytutu Praw Człowieka i Biznesu, ekspert prawny polskich i międzynarodowych organizacji pozarządowych.

Patrycja Satora

Menedżerka organizacji pozarządowych z ponad 15 letnim stażem – doświadczona koordynatorka projektów, specjalistka ds. kontaktów z kluczowymi klientami, menadżerka ds. rozwoju oraz PR i Public Affairs.

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Zastępczyni redaktora naczelnego SmogLabu. Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Z portalem związana od 2021 roku. Wcześniej redaktorka Odpowiedzialnego Inwestora. Pisze głownie o zdrowiu, żywności, lasach, gospodarce odpadami i zielonych inwestycjach.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Współzałożyciel SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.