Udostępnij

20 tysięcy pieców utopiło Kraków w smogu. Planowany jest pozew przeciwko władzom gmin obwarzanka

15.12.2021

Ponad 20 tysięcy kopcących palenisk spowodowało, że Kraków przez 3 dni zajmował ścisłą czołówkę światowych rankingów najbardziej trujących miast. Jeden z liderów Polskiego Alarmu Smogowego i współzałożyciel Krakowskiego Alarmu Smogowego – Andrzej Guła, zapowiada radykalne kroki. Jak przekonuje jest to efekt tragicznego tempa wymiany kopciuchów w gminach krakowskiego obwarzanka i planuje złożyć pozew w tej sprawie.

Maciej Fijak, SmogLab.pl: Lahaur w Pakistanie, Dhaka w Bangladeszu i Kalkuta i Deli w Indiach. Czy te miasta coś Ci mówią?
Andrzej Guła, Polski Alarm Smogowy: Są to miasta, które mają duży problem ze smogiem. Dlatego bardzo mnie denerwuje to co się dzieje w Krakowie w ostatnich dniach. Od dłuższego czasu obserwujemy ten schemat, włącza się kilkadziesiąt tysięcy kominów u naszych sąsiadów, ten dym za kilka godzin ląduje w Krakowie.

Kraków zlikwidował kopciuchy, a jednocześnie wyprzedził wszystkie te miasta w niechlubnym rankingu, więc czy możemy powiedzieć, że jest lepiej? A jeśli tak, to dlaczego 14 grudnia Kraków znalazł się na szczycie listy najbardziej trujących miast świata?

Absolutnie jest lepiej. Jest dużo lepiej i to widać po odczytach z oficjalnych stacji pomiarów jakości powietrza. Pokazują to również analizy robione przez naukowców z AGH, m.in. prof. Kleczkowskiego. W Krakowie sytuacja uległa ogromnej poprawie po wprowadzeniu uchwały antysmogowej. To gigantyczna zmiana. Dopóki jednak będziemy otoczeni przez wianuszek tysięcy kominów, tak długo ten problem będzie nierozwiązany.

andrzej guła polski alarm smogowy
„We władzach gmin obwarzanka panuje marazm” – mówi Andrzej Guła z Polskiego Alarmu Smogowego i planuje złożenie pozwu

Pozew za kopcący krakowski obwarzanek

Przeczytałem w Twoich mediach społecznościowych, że planujesz nietypowy krok. Możesz zdradzić więcej w tej sprawie?

Napisałem, że bardzo poważnie planuję złożenie pozwu przeciwko władzom gmin ościennych Krakowa. Nie podejmują one odpowiednich działań, które rozwiązałyby nie tylko problem tych gmin, ale również problem mieszkańców Krakowa. Jesteśmy zbudowani tym co się wydarzyło w ramach pozwu złożonego przez Oliwera Palarza. Wyrok sądu w Gliwicach jest budujący. Oliwer po 6 latach wygrał batalię o prawo do oddychania czystym powietrzem. Sąd uznał, że czyste powietrze jest dobrem, które mu przysługuje.

Palarz pozywał Skarb Państwa, ja rozważam pozew przeciwko władzom lokalnym. Jeżeli byśmy występowali z pozwem to w razie potencjalnej wygranej zrobimy tak jak Oliwer. On zadeklarował, że odszkodowanie zostanie przeznaczone na cele charytatywne. Z pewnością przeznaczylibyśmy to na te osoby, które cierpią z powodu smogu – szpitale, hospicja.

Co powinni zrobić w tym momencie włodarze na poziomach: centralnym – rządowym, lokalnym – wojewódzkim i tym najniższym samorządowym, czyli gminnym, miejskim?

Obserwuję władze obwarzanka od wielu lat. Tam panuje ogromny marazm. Nie chcę mówić, że u wszystkich włodarzy, natomiast dla większości czyste powietrze nie jest żadnym priorytetem. Są gminy, gdzie widać determinację i wtedy widać też efekty. Chcemy żeby determinacja lokalnych władz była taka sama jak ta w Krakowie, kiedy wymieniano piece.

Ten marazm widać w liczbach. Są gminy, gdzie do wymiany jest 2,5 tysiąca kopciuchów, a w ostatnich statystykach widać, że wymieniono ich w ciągu roku zaledwie ponad 40. Przecież to jest kpina. Na rok przed wejściem uchwały antysmogowej w Krakowie praktycznie każdy dom, gdzie do wymiany był piec, odwiedził przedstawiciel miasta z informacją, co i do kiedy trzeba zrobić. Trzeba więc iść do ludzi i ich przekonać. 

Czytaj również: W tym tempie kopciuchy znikną za 30 lat. Władze uspokajają: „program się rozkręca”

mapa wymiana kopciuchów

Rząd przesypia walkę ze smogiem

A województwo Małopolskie i władze centralne?

Jeżeli chodzi o województwo Małopolskie to musi się ono zastanowić dlaczego wymiany pieców idą tak wolno. Włodarze mogą spojrzeć na województwo Śląskie, które jest liderem w programie Czyste Powietrze, porównać działania i wyciągnąć wnioski.

Natomiast rząd premiera Morawieckiego przesypia walkę ze smogiem. Od czasu, kiedy odszedł pełnomocnik Woźny to panuje tam marazm. Nawet w obszarach, które są zupełnie podstawowe, nie wymagają skomplikowanych decyzji, rząd nie jest w stanie nic zrobić. Przykładem niech będzie sprawa ustalenia norm jakości paliw spalanych w domowych paleniskach. W tej chwili pellet, który jest spalany zawiera bardzo szkodliwe substancje. Więc mamy sytuację, że w ramach programu Czyste Powietrze zamontowano kocioł na pellet, a ten dostępny na rynku jest fatalny. Pellet zawiera często niebezpieczne odpady, PCV, powodując zanieczyszczenia dioksynami, furanami i innymi zabójczymi związkami. Tej regulacji nie ma, mimo, że tą sprawę sygnalizujemy od lat.

Masz problem z czystym powietrzem w Twojej okolicy? Gmina nie spieszy się z wymianą kopciuchów? Lokalny zakład spala śmieci po zmroku? Napisz do autora -> maciej.fijak@smoglab.pl

Zdjęcie tytułowe: Panorama Krakowa z perspektywy obwarzanka, Joanna Urbaniec.

Czytaj również: „Oni się nie przejmują całą resztą, która nie kopci”. Reportaż z krakowskiego obwarzanka

Autor

Maciej Fijak

Krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii. Naukowo zajmuje się m.in. międzynarodową ochroną środowiska. Uczestnik European Green Activism Training 2020, członek Akcji Ratunkowej dla Krakowa. Po godzinach przemierza Kraków wzdłuż i wszerz – pieszo lub na dwóch kółkach. Najczęściej spotykany w krakowskim Podgórzu.

Udostępnij

Zobacz także

Wspierają nas

Partner portalu

Partner cyklu "Miasta Przyszłości"

Partner cyklu "Żyj wolniej"

Partner naukowy

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Od 2020 r. redaktor Odpowiedzialnego Inwestora, dla którego pisze głównie o energetyce, górnictwie, zielonych inwestycjach i gospodarce odpadami. Zainteresowania: szeroko pojęta ochrona przyrody; prywatnie wielbicielka Wrocławia, filmów wojennych, literatury i poezji.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Zastępca redaktora naczelnego SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.