Udostępnij

Rybniczanie domagają się odszkodowań za smog. Chcą, żeby samorząd zapłacił za maski i oczyszczacze

27.05.2020

Pięcioro rybniczanek i rybniczan domaga się zadośćuczynienia od władz województwa. W pismach przekazanych w środę Marszałkowi Województwa Śląskiego część osób argumentuje, że w wyniku wieloletnich zaniechań urzędników, muszą ponosić koszty związane z zakupem maseczek czy oczyszczaczy powietrza. Zainteresowani domagają się od województwa po 5 tys. złotych na wskazane cele charytatywne oraz podjęcia działań zmierzających do poprawy jakości powietrza w mieście.

W środę w imieniu pięciorga mieszkańców i mieszkanek Rybnika na ręce Marszałka Województwa Śląskiego złożone zostały przedsądowe wezwania do zapłaty zadośćuczynienia i podjęcia działań, które mają pomóc w zwalczeniu smogu.

W każdym z pięciu dokumentów wezwano województwo śląskie do zapłaty 5 000 zł. Odszkodowania nie mają jednak trafić na konta samych zainteresowanych, lecz na wskazane przez nich cele społeczne: na rzecz fundacji Mali Wspaniali, wspierającej Oddział Pediatrii Szpitala nr 3 w Rybniku oraz fundacji Iskierka, pomagającej dzieciom z chorobami nowotworowymi.

Ponadto, część zaangażowanych osób domaga się odszkodowania z tytułu poniesionych kosztów za zakup maseczek antysmogowych oraz oczyszczaczy powietrza. Te koszta – jak podkreślają zainteresowani – wynikają z zaniechań władz województwa, którzy przez lata nie doprowadzili do poprawy jakości powietrza.

Grupa rybniczan i rybniczanek, która zdecydowała się na udział w akcji, zaznacza, że stężenia pyłu zawieszonego i benzo(a)pirenu występujące w Rybniku rażąco przekraczają obowiązujące normy jakości powietrza. Argumentują, że ma to negatywny wpływ na zdrowie mieszkańców i narusza inne dobra osobiste: swobodę korzystania z mieszkania, swobodę poruszania się, życie rodzinne oraz prawo do korzystania z walorów nieskażonego środowiska naturalnego.

Rybniczanie zaznaczają, że w przypadku odmowy spełnienia żądań wskazanych w przesłanych pismach, sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania sądowego.

Apel o podjęcie działań

Niezależnie od pism przedsądowych, pełnomocnik rybniczan wniósł o podjęcie niezwłocznych działań zmierzających do spadku stężeń pyłów i doprowadzenia do jak najszybszego osiągnięcia obowiązujących standardów jakości powietrza w Rybniku. W szczególności chodzi o opracowanie przez Zarząd Województwa Śląskiego projektu uchwały wprowadzającej ograniczenia lub zakazy w zakresie eksploatacji urządzeń grzewczych. To ma zapewnić osiągnięcie poziomów dopuszczalnych dla pyłu PM10 i PM2,5 oraz poziomu docelowego dla benzo(a)pirenu najpóźniej do roku 2025.

W praktyce, jak podkreślają zainteresowani rybniczanie, mogłoby to oznaczać eliminację węglowych kotłów i zastąpienie ich ogrzewaniem elektrycznym (w tym pompami ciepła), gazowym oraz sieciowym.

Pomysł na taką formę protestu zrodził się ze współpracy Rybnickiego Alarmu Smogowego oraz Rybnickiej Rady Kobiet, a do akcji przyłączył się poseł Ziemi Śląskiej, Maciej Kopiec. Mieszkańcy Rybnika zwrócili się z prośbą o wsparcie prawne do krakowskiej Fundacji Frank Bold.

Winny samorząd województwa?

Miasta nie posiadają kompetencji, aby we własnym zakresie przyjąć lub zmienić uchwałę antysmogową, czy też zaostrzyć zapisy wynikające z programu ochrony powietrza. Dlatego adresatami tych i podobnych wezwań w całej Polsce są samorządy województwa, odpowiadające za kształt przepisów antysmogowych.

– Kiedy w 2015 roku swój pozew o zadośćuczynienie za smog składał Oliwer Palarz, odpowiedzialność za zły stan powietrza spoczywała przede wszystkim na władzach centralnych – mówi Miłosz Jakubowski z Fundacji Frank Bold, który reprezentuje grupę rybniczan. – W 2020 roku sytuacja jest jednak zgoła inna. Chociaż rządowi można wiele zarzucić, to trzeba też przyznać, że postęp jest zauważalny – weszło w życie szereg aktów prawnych regulujących kwestie związane z zanieczyszczeniem powietrza, działa program Czyste Powietrze, który, choć daleki od ideału, jest stopniowo poprawiany i rozwijany – dodaje.

Jak zaznacza, to właśnie województwo opracowuje i uchwala programy ochrony powietrza, plany działań krótkoterminowych i tzw. uchwały antysmogowe. – W obecnym stanie prawnym uzasadnione jest więc twierdzenie, że odpowiedzialność za zły stan powietrza spada przede wszystkim na samorząd województwa – podkreśla Jakubowski.

_

Zdjęcie: Shutterstock/Daniel Jedzura

Autor

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Udostępnij

Zobacz także

Wspierają nas

Partner portalu

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Od 2020 r. redaktor Odpowiedzialnego Inwestora, dla którego pisze głównie o energetyce, górnictwie, zielonych inwestycjach i gospodarce odpadami. Zainteresowania: szeroko pojęta ochrona przyrody; prywatnie wielbicielka Wrocławia, filmów wojennych, literatury i poezji.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Zastępca redaktora naczelnego SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.