Udostępnij

Mała miejscowość walczy ze smogiem. Ze 160 dni smogowych zeszli do 16

09.02.2024

Lokalna uchwała antysmogowa, sześć lat walki o czyste powietrze i prawie 3 tys. kopciuchów mniej. Tak działa podkrakowska Skawina, która systematycznie zwalcza smog i daje pozytywny przykład dla innych samorządów.

5 lat temu lokalny alarm smogowy postanowił sprawdzić jakość powietrza w Skawinie. „Pierwsze wyniki są takie, że zawartość niektórych zanieczyszczeń przekracza możliwości stacji pomiarowej” – pisaliśmy w 2019 r. Oprócz zanieczyszczeń pochodzących z „tradycyjnych” kopciuchów dochodziło zanieczyszczenie z lokalnego przemysłu. Z pierwszym problemem władze aktywnie walczą od lat, jednak przemysł wciąż truje mieszkańców.

  • W 2011 roku w Skawinie było 160 dni z przekroczeniami norm jakości powietrza. W 2023 r. tych dni było 16. Walka trwa dalej – zapowiadają w ratuszu.

Gmina Skawina właśnie podsumowała kilka ostatnich lat antysmogowych działań. Całość wygląda wyróżniająco, szczególnie na tle znakomitej większości polskich gmin, które niezbyt aktywnie walczą o poprawę jakości powietrza. Przez ostatnie lata wielokrotnie odwiedzaliśmy podkrakowską miejscowość. Jednym z symboli walki z kopciuchami był nietypowy pomnik, który stanął na skawińskim rynku. Był to stary, zdezelowany piec węglowy, który przypominał o konieczności wymiany najbardziej trujących urządzeń.

– Gramy fair wobec mieszkańców. Od początku informujemy, jaki jest cel. A celem jest oczywiście czyste powietrze w Skawinie, bezpieczne i wygodne życie w naszej gminie. Nie jesteśmy jeszcze w połowie drogi, jesteśmy ciągle na starcie, ale idziemy w dobrą stronę i zaczynamy iść coraz szybciej – mówił burmistrz Skawiny Norbert Rzepisko w 2021 r., gdy odwiedziliśmy go w ratuszu.

 class=

Lata walki o czyste powietrze w Skawinie

Sześć lat walki, wielkiego zaangażowania mieszkańców, i 2700 „kopciuchów” mniej – tak podsumowują w urzędzie swoje działania związane z jakością powietrza. Dodają, że wszystko mimo pandemii i wojny za wschodnią granicą. W Skawinie spotkali się przedstawiciele samorządów z całej Polski, aby dyskutować o tym, co się udało i co jeszcze musi się wydarzyć. Było dużo praktycznych przykładów, rozmowy z ekspertami podczas trzech paneli dyskusyjnych: edukacja i informacja, ustawy i uchwały w służbie czystego powietrza, „ekorewolucja – to już się dzieje”.

W ratuszu pytamy, co wpłynęło na sukces Skawiny w walce ze smogiem i co z tej lekcji mogą wyciągać inni samorządowcy.

– Zgoda samorządu i świadomość, że jest to nasz wspólny cel – mówi nam Tomasz Ożóg zastępca burmistrza Miasta i Gminy Skawina. – Myślę tu przede wszystkim o „kotwicy budżetowej”, czyli gwarancji w budżecie Gminy Skawina od 2017 r. kwoty 1,5 mln zł na wymianę pieców – dodaje.

Zwraca także uwagę na „bardzo zmotywowany, świetny zespół pracowników, w tym eko-doradców”. Podkreśla, że zespół ten został zbudowany na potrzeby realizacji zadań walki z niską emisją. – Do tego edukacja wszystkich pokoleń. Na przykład niestandardowe działania jak program „Laboratorium Skawina”, czy akcja „Mój sąsiad już nie truje” – wymienia zastępca burmistrza.

Skawina zwalcza smog – otwarto gminny sklepik z dotacjami

Skawina, zwalczając smog działa wielotorowo. W mieście od lat działa Punkt obsługi beneficjenta, czyli „Gminny sklepik z dotacjami i pomocą techniczną”.  – Zaangażowanie strony społecznej myślę tu o współpracy ze Skawińskim Alarmem Smogowym oraz wsparcie mieszkańców, dla których świadomość wpływu zanieczyszczeń na zdrowie ich i kolejnych pokoleń stało się realne z momentem, kiedy zaczęło się głośno o tym mówić – zauważa Ożóg.

Liczba dni smogowych w Skawinie regularnie się zmniejsza. Tak wygląda to w perspektywie od 2019 r.:

  • 70 dni (2019)
  • 54 dni (2020)
  • 51 dni (2021)
  • 29 dni (2022)
  • 16 dni (2023)

Walkę ze smogiem widać w Skawinie już na pierwszy rzut oka. Jadąc główną ulicą, o konieczności wymiany kopciucha informują nas duże banery na szkole podstawowej, a na nich dzieci w maskach. Na tej samej szkole zamontowano także czujnik jakości powietrza. Nie tylko po to, aby edukować najmłodszych, ale także, aby opiekunowie wiedzieli, czy mogą wyjść z najmłodszymi na zewnątrz.

Co jeszcze do zrobienia w Skawinie?

– To kolejno likwidacja wszystkich kopciuchów oraz jak najszybsza likwidacja kotów 3 klasy. Szalenie ważnym zadaniem jest także ograniczenie odorów, jakie emituje przemysł. Tak, aby w tym obszarze również zaczęła się eko-zamiana, jednak do tego potrzebne są zmiany prawne, które nie leżą w gestii władz lokalnych – mówi zastępca burmistrza zapytany przez SmogLab o największe wyzwania.

Mowa o brakującej od lat tzw. ustawie odorowej. Jej powstanie sygnalizował m.in. Rzecznik Praw Obywatelskich już w 2019 r.

– Skawina jest jedną z wielu miejscowości w Polsce, gdzie lokalna społeczność jest truta przez zakłady przemysłowe. Niestety kontrola działalności przemysłowej w Polsce kuleje. Inspekcja Ochrony Środowiska, jeśli już kontroluje takie zakłady, to dzieje się to po powiadomieniu zakładu. Do tego monitoring emisji zanieczyszczeń opiera się o badania własne zakładów i rzadko jest weryfikowany przez inspekcje. Jednym z siedmiu ogłoszonych przedwczoraj pilnych zadań dla rządów Donalda Tuska jest gruntowna reforma inspekcji ochrony środowiska. Tak, aby instytucja ta zapewniała obywatelom ochronę przed trucicielami – komentuje dla SmogLabu Anna Dworakowska z Polskiego Alarmu Smogowego.

Do sprawy ustawy odorowej będziemy wracać na łamach SmogLabu w najbliższych tygodniach.

Zdjęcie tytułowe: Maciej Fijak

Autor

Maciej Fijak

Krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii. Naukowo zajmuje się m.in. międzynarodową ochroną środowiska. Uczestnik European Green Activism Training 2020, członek Akcji Ratunkowej dla Krakowa. Po godzinach przemierza Kraków wzdłuż i wszerz – pieszo lub na dwóch kółkach. Najczęściej spotykany w krakowskim Podgórzu.

Udostępnij

Zobacz także

Wspierają nas

Partner portalu

Partner cyklu "Miasta Przyszłości"

Partner cyklu "Żyj wolniej"

Partner naukowy

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Od 2020 r. redaktor Odpowiedzialnego Inwestora, dla którego pisze głównie o energetyce, górnictwie, zielonych inwestycjach i gospodarce odpadami. Zainteresowania: szeroko pojęta ochrona przyrody; prywatnie wielbicielka Wrocławia, filmów wojennych, literatury i poezji.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Zastępca redaktora naczelnego SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.