Udostępnij

Trzy pomysły na ochronę oceanów. Zwycięzca dostanie milion funtów

01.11.2023

Pod koniec września poznaliśmy finalistów tegorocznej edycji EarthShot Prize. To nagroda nazywana ekologicznym noblem, ustanowiona przez księcia Williama. Sprawdziliśmy kategorię dotyczącą ochrony mórz i oceanów.

Celem EarthShot Prize jest promowanie skutecznych rozwiązań dla największych problemów środowiskowych. Nagrodę przyznaje się w pięciu kategoriach: powietrze, klimat, bioróżnorodność, oceany, odpady.

W tym roku o nominacje walczyło ponad tysiąc firm, samorządów i organizacji, spośród których wyłoniono po trzech finalistów z każdej kategorii. W skład kapituły nagrody wchodzą m.in.: Książę William, David Attenborough, Christiana Figueres, Królowa Jordanii Rania Al Abdullah, a także Cate Blanchett.

Wśród 15 finalistów znalazł się także Polski Alarm Smogowy.

Jak chronić morza i oceany? Oni mają sposoby

Jednym z trzech finalistów EarthShot Prize jest „WildAid Marine Program”. To międzynarodowa organizacja non-profit, która działa przede wszystkim na rzecz egzekwowania prawa związanego z ochroną mórz i oceanów. Głównym celem jest zwalczanie nielegalnych połowów i wzmocnienie ochrony wód, szczególnie na terenach MPA (Marine Protected Area – Morski Obszar Chroniony). Są to takie regiony, które zostały wytypowane w celu długoterminowej ochrony zasobów morskich, dziedzictwa kulturowego i usług ekosystemowych, które zawdzięczamy oceanom.

Dlaczego to ważna kwestia? Według światowych aspiracji cel „30 for 30” to ochrona 30 proc. oceanów do 2030 r. Jednak większość z obszarów wytypowanych do ochrony boryka się z problemami egzekwowania już obowiązującego prawa. To niemal 60 proc. ze wspomnianych 1/3 światowych wód, które powinny być pod specjalną opieką najpóźniej w 2030 r. Tymczasem – jak przypominają organizatorzy – oceany pokrywają 70 proc. powierzchni naszej planety i to na nich bazuje bioróżnorodność Ziemi. Są także źródłem utrzymania i wyżywienia dla milionów obywateli.

  • Program „WildAid” obejmuje szacunkowo 1,64 miliona kilometrów kwadratowych oceanu. Organizacja działa w Palau, Zanzibarze i Meksyku. WildAid wspiera i wzmacnia ochronę oceanów w każdym zakątku globu. Celem jest powiększenie aż do 250 chronionych obszarów morskich w ciągu najbliższych pięciu lat.

Aplikacja, która pomaga i rybakom i zagrożonym gatunkom

ABALOBI to organizacja z siedzibą w RPA, która łączy lokalnych rybaków z klientami. Za cel obrano rozwój zrównoważonych społeczności rybackich niewielkiej skali, które będą odporne na zmiany klimatu oraz ich konsekwencje.

Są odpowiedzią na nadmierne eksploatowanie aż 90 proc. światowej populacji ryb. Budując świadomość lokalnych rybaków, związaną ze zrównoważonym połowem sprawiają, że sami stają się strażnikami morskiego prawa. ABALOBI to partnerstwo organizacji non-profit, naukowców i rybaków. Nazwę wymyślili sami rybacy. Aplikacja łączy rybaków z bazą danych. Tam rejestrują swoje połowy, liczbę i pochodzenie ryb. W zamian otrzymują uczciwą cenę za swój połów, a łańcuch dostaw znacząco się skraca.

Na początku funkcjonowania aplikacji aż 60 proc. rejestrowanych ryb było gatunkami zagrożonymi. Dziś 90 proc. całości to ryby ze stad określanych jako odporne ekologicznie. Z aplikacją współpracuje już 1600 rybaków z 12 krajów. Aby jej używać, wystarczy smartfon.

Władze lokalne wspierające rybaków

Ostatnim z nominowanych jest „Coastal 500„. To międzynarodowe zrzeszenie burmistrzów i prezydentów miast oraz samorządów lokalnych. Inicjatywa walczy o przywracanie siedlisk w oceanach i postuluje ochronę wybrzeży na szczeblu międzynarodowych. Dlaczego? Inicjatorzy podkreślają, że linie brzegowe są kluczowym elementem mórz i oceanów. Zarówno dla lokalnych mieszkańców, jak i dla bioróżnorodności. – Jednak przełowienie, zanieczyszczenie i rosnące temperatury grożą zniszczeniem tych kluczowych ekosystemów i źródeł utrzymania społeczności przybrzeżnych – wskazują liderzy organizacji.

Wody przybrzeżne stanowią tylko 6 proc. powierzchni oceanu, ale są domem dla około 70 proc. całej różnorodności biologicznej oceanów.

COASTAL 500

Wśród zagrożeń wymieniają ścieki, plastik i chemię przemysłową. To z kolei prowadzi do zakwaszania oceanów i wymierania raf koralowych. Coastal 500 zrzesza 164 członków z 8 krajów rozwijających. Sieć obejmuje obszary zamieszkałe przez 1,6 milionów ludzi żyjących na wybrzeżach. Każdy z uczestników programu zobowiązuje się do wspierania społeczności rybackich oraz zrównoważonego połowu. Co ciekawe działania te przynoszą skutek – rośnie lokalna działalność rybacka przy jednoczesnym odnawianiu się morskich zasobów.

Polski Alarm Smogowy nominowany w kategorii ochrona powietrza

Powyżej opisujemy jedną z pięciu kategorii. W innej – tej dotyczącej ochrony powietrza znalazł się Polski Alarm Smogowy. Warto podkreślić, że PAS jest jedynym finalistą z Europy Środkowej i Wschodniej. O tym, czy nagrodę otrzyma polska organizacja, dowiemy się już 7 listopada. Wtedy zostaną ogłoszone wyniki, a wszystko odbędzie się podczas uroczystej gali w Singapurze. Tuż po wręczeniu nominacji rozmawialiśmy z Anną Dworakowską, Ewą Lutomską i Andrzejem Gułą – współzałożycielami Polskiego Alarmu Smogowego.

– To jest nominacja dla całego ruchu. Dla kilkuset osób, które są z nami. Dla wszystkich, którzy działają z Alarmem od samego początku i tych, którzy dołączyli niedawno. Tych z dużych miast, mniejszych ośrodków i malutkich wiosek. Bo smog, jak wiemy, nie zna granic – mówiła nam Anna Dworakowska.

Z kolei Andrzej Guła przypominał, że politycy nie dostrzegliby problemu zanieczyszczonego powietrza, gdyby nie ludzie. – Włodarze nie uchwalaliby uchwał antysmogowych, nie zainteresowaliby się zmianą prawa czy otwieraniem nowych programów pomocowych, gdyby nie ludzie. Gdyby w Krakowie w 2012 obywatele nie zaczęli wychodzić na ulicę i domagać się od polityków tej zmiany, to po prostu tego wszystkiego by nie było – podkreślał Guła, współzałożyciel PAS-u.

Także Ewa Lutomska nie kryła radości. – My widzimy oczywiście w twardych danych, co się zmienia, co się udaje, a gdzie jeszcze potrzebna jest praca. Ale jeżeli ktoś z zewnątrz dostrzega tę pracę jako efektywną, ktoś docenia ciężką pracę tych wszystkich zaangażowanych ludzi – to jest to niesamowite uczucie – mówiła przedstawicielka PAS.

Czytaj także: Szansa na wyjątkową nagrodę dla polskiej organizacji. „Zaangażowanie ludzi daje nam siłę”

Autor

Maciej Fijak

Krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii. Naukowo zajmuje się m.in. międzynarodową ochroną środowiska. Uczestnik European Green Activism Training 2020, członek Akcji Ratunkowej dla Krakowa. Po godzinach przemierza Kraków wzdłuż i wszerz – pieszo lub na dwóch kółkach. Najczęściej spotykany w krakowskim Podgórzu.

Udostępnij

Zobacz także

Wspierają nas

Partner portalu

Partner cyklu "Miasta Przyszłości"

Partner cyklu "Żyj wolniej"

Partner naukowy

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Od 2020 r. redaktor Odpowiedzialnego Inwestora, dla którego pisze głównie o energetyce, górnictwie, zielonych inwestycjach i gospodarce odpadami. Zainteresowania: szeroko pojęta ochrona przyrody; prywatnie wielbicielka Wrocławia, filmów wojennych, literatury i poezji.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Zastępca redaktora naczelnego SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.