Udostępnij

Polacy zobaczyli, czym oddychają. Niechlubny rekord padł na północy

15.03.2023

Ponad 60 lokalizacji, tysiące godzin ekspozycji na zimowe powietrze i namacalne efekty w postaci osmolonego materiału. Tak wyglądała kampania „Zobacz czym oddychasz. Zmień to” w ramach której instalacje sztucznych „płuc” wyjechały w całą Polskę.

Tegoroczną edycję zakończyła konferencja prasowa w Krakowie. Przedstawiciele Polskiego Alarmu Smogowego (PAS) przypominali, że walka o czyste powietrze przynosi wymierne rezultaty, a także ratuje ludzkie życia.

Dzięki zakazowi spalania węgla i drewna w Krakowie stężenie pyłów i rakotwórczego benzoapirenu spadło o ponad 40 proc. Natomiast liczba dni smogowych w latach 2012-2022 spadła na stacji w Kurdwanowie ze 116 do 40. Kraków pokazuje, że jest sposób na smog, ale konieczne jest również konsekwentne działanie i determinacja – mówią działacze PAS. W innych miastach, choć jest lepiej, to nadal wiele pozostaje do zrobienia. Widać to choćby na materiale przez który „oddychała” instalacja z płucami.

 class=
Wyniki pomiarów w ramach akcji „Zobacz czym oddychasz. Zmień to”

– Obserwowanie jak zmienia się kolor płuc to bardzo pouczające doświadczenie – mówi Piotr Siergiej, rzecznik organizacji. – Pomimo lekkiej i wietrznej zimy mobilne płuca pokazały, że powietrze w wielu miejscowościach jest fatalnej jakości. Wystarczy spojrzeć na kolor jaki przybierają płuca po dwóch tygodniach “oddychania” w zasmogowanych miejscowościach. Grafitowy kolor w Czerwionce-Leszczyny, czarny w Chełmcu czy Zabrzu pokazuje, że w bezwietrzne dni smog ma się bardzo dobrze. Ale nie tylko gminy ze Śląska czy Małopolski zmagają się ze smogiem. Spośród 63 lokalizacji najciemniejszy kolor przybrały płuca ustawione w Bydgoszczy, w dzielnicy Miedzyń.

[bafg id=”60311″]

Zaniepokojeni mieszkańcy, zaniepokojeni sportowcy

O tym, że Bydgoszcz kopciuchami stoi pisaliśmy na początku 2023 r. W obecnym tempie wymiana miejskich kotłów zajmie pół wieku. Tymczasem wszystkie paleniska należące do zasobu gminy są pozaklasowe. Jak efekt akcji „Zobacz czym oddychasz. Zmień to” oceniają lokalni działacze?

– Wynik pobytu płuc na osiedlu Miedzyń w Bydgoszczy potwierdził nasze najgorsze obawy – komentuje dla SmogLabu Kamila Gawrońska z Bydgoskiego Alarmu Smogowego. Wiemy, że jakość powietrza nie jest tam dobra, ponieważ regularnie obserwujemy odczyty z czujników jakości powietrza. Mimo wszystko widok zwęglonych płuc po zaledwie kilku dniach ekspozycji przeraził nas. Zaniepokojeni są również okoliczni mieszkańcy oraz członkowie klubu sportowego Gwiazda, w sąsiedztwie którego została ustawiona makieta.  

Gawrońska podkreśla, że Miedzyń to osiedle ze starą zabudową jednorodzinną. Wielu mieszkańców zwleka z wymianą kopciucha pomimo zwiększonego ostatnio poziomu dofinansowania w Czystym Powietrzu, które sięgają nawet do 135 tys. W Bydgoszczy dobrze funkcjonuje również opcja prefinansowania przez firmy instalatorskie dla osób mniej zamożnych. Oznacza to, że nie ma konieczności wykładania środków z własnej kieszeni. Dodatkowo dofinansowanie można łączyć z miejską dotację do wymiany pieca z Urzędu Miasta Bydgoszczy. 

– Oczywiście to tragedia – mówi nam Paweł Górny z Bydgoskiego Ruchu Miejskiego. Jego zdaniem stan zanieczyszczeń i szybkość zaczernienia „płuc” pokazuje, jak fatalne jest powietrze w Bydgoszczy. – Walka ze smogiem to zadanie bardzo złożone: organizacja dotacji, piece miejskie, dostępność sieci ciepłociągowej itd. – przyznaje Górny. Jednak według działacza tym bardziej należy zająć się problemem.

– Jakość powietrza wpływa na jakość innych aktywności mieszkańców – zdrowie, sport, rekreacja. Tymczasem nie widać, aby było to szczególnym priorytetem dla władz miasta. Owszem działa Miejski Włącznik Antysmogowy, jednak poza diagnozą stanu obecnego, nie ma on umocowania by zacząć zwalczać problem aktywnie i szybko. A aktywne i szybkie działania są niezbędne dla zdrowia i życia mieszkańców – wskazuje Paweł Górny w rozmowie ze SmogLabem.

 class=

Nie cofać się w walce o zdrowe powietrze

Andrzej Guła, lider PAS, podkreśla, że organizacja dostrzega nieznaczny postęp w likwidacji „kopciuchów”. – Jednak istnieje realna groźba, że ten proces zostanie zatrzymany, a nawet odwrócony – ostrzega Guła. – Programy dotacyjne do wymiany kotłów nie będą skuteczne, jeśli nie będzie towarzyszyć im konsekwentna polityka antysmogowa. Niestety w ostatnim czasie obserwujemy luzowanie przepisów w obszarze ochrony powietrza: dopuszczanie do sprzedaży najgorszej jakości węgla czy luzowanie uchwał antysmogowych w niektórych województwach. Rezultaty tej polityki widać na instalacjach z płucami, które w tym roku odwiedziły polskie miejscowości – dodaje działacz PAS.

Luzowanie przepisów do którego nawiązuje lider PAS to działania łódzkiego i małopolskiego sejmiku. Politycy w obu województwach zdemontowali przepisy na ostatniej prostej przed ich wejściem w życie.

W Polsce wciąż kopci około 3 miliony „kopciuchów”. To najgorszej jakości, przestarzałe i trujące kotły na węgiel oraz drewno. W najnowszej edycji programu Czyste Powietrze można otrzymać do 135 tys. złotych na wymianę kotła.

 class=
„Zobacz czym oddychasz. Zmień to” – lokalizacje podczas czwartej edycji akcji

Kampania „Zobacz czym oddychasz” jest realizowana w ramach projektu LIFE-IP MALOPOLSKA/LIFE14 IPE PL021 współfinansowanego ze środków programu LIFE Unii Europejskiej oraz we współpracy ze Stowarzyszeniem Program Czysta Polska. Wsparcia finansowego kampanii udzielili: European Climate Foundation, Clean Air Fund, Allegro.pl oraz Fundacja Better Future. Kampania została objęta patronatem honorowym Marszałka Województwa Śląskiego, Pana Jakuba Chełstowskiego. Kampania otrzymała wsparcie Screen Network, dzięki któremu pojawi się na ekranach cyfrowych tej firmy.

Autor

Maciej Fijak

Krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii. Naukowo zajmuje się m.in. międzynarodową ochroną środowiska. Uczestnik European Green Activism Training 2020, członek Akcji Ratunkowej dla Krakowa. Po godzinach przemierza Kraków wzdłuż i wszerz – pieszo lub na dwóch kółkach. Najczęściej spotykany w krakowskim Podgórzu.

Udostępnij

Zobacz także

Wspierają nas

Partner portalu

Partner cyklu "Miasta Przyszłości"

Partner cyklu "Żyj wolniej"

Partner naukowy

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Od 2020 r. redaktor Odpowiedzialnego Inwestora, dla którego pisze głównie o energetyce, górnictwie, zielonych inwestycjach i gospodarce odpadami. Zainteresowania: szeroko pojęta ochrona przyrody; prywatnie wielbicielka Wrocławia, filmów wojennych, literatury i poezji.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Zastępca redaktora naczelnego SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.