Udostępnij

Oto smogowi rekordziści. Cztery miesiące w roku oddychają trującym powietrzem

22.11.2026

Polski Alarm Smogowy podsumował wyniki pomiarów jakości powietrza w 2025 roku. Z analizy wyraźnie wynika, że w sezonie grzewczym jakość powietrza jest zła, a bywa fatalna. Obecny rok jest kolejnym, w którym odnotowano jej pogorszenie. Na niechlubne podium wysunęły się: Nowa Ruda, Krotoszyn, Żywiec i Częstochowa.

Analizę przeprowadzono biorąc pod uwagę nowe normy jakości powietrza, które zaczną obowiązywać już w 2030 roku.

Niepozorne cząsteczki, które trafiają do krwiobiegu

Pył PM2,5 to bardzo drobne cząstki zanieczyszczeń powietrza przenikające przez pęcherzyki płucne do krwi i wszystkich organów ciała. Porównanie średniodobowych stężeń tego niebezpiecznego pyłu wskazuje, że mieszkańcy siedmiu miast z czołówki smogowych rekordzistów oddychali zanieczyszczonym powietrzem przez 3-4 miesiące w roku.

Jak wyjaśnia Piotr Siergiej, rzecznik Polskiego Alarmu Smogowego, w sezonie grzewczym sytuacja jest specyficzna. – W pyle PM10 jest około 80-90 proc. drobnego pyłu PM2,5. Latem odsetek ten jest dużo niższy – precyzuje.

Na podium pod kątem liczby dni smogowych PM2,5 znalazły się: Krotoszyn (136 dni), Częstochowa (120) i Żywiec (119). Według nowych norm jakości powietrza liczba dni, w których stężenia dobowe pyłu PM2,5 wynoszą ponad 25 µg/m³, nie powinna przekroczyć 18 rocznie. Niestety, większość kraju ma problem z silnym zanieczyszczeniem powietrza tym drobnym pyłem. Na 108 lokalizacji, w których mierzono jego stężenie, tylko w siedmiu liczba dni smogowych była niższa od dopuszczalnej. 

Są też miejscowości, gdzie oddycha się pełną piersią. Na tej liście znajdują się głównie miasta nadmorskie i położone blisko morza: Szczecinek, Świnoujście, Bytów, Kołobrzeg i Koszalin. 

Niechlubne drugie miejsce

Jak wynika z wyliczeń Polskiego Alarmu Smogowego, biorąc pod uwagę nowe normy, mieszkańcy Częstochowy oddychają trującym powietrzem przez 120 dni w roku. Odnosi się do tego Hubert Pietrzak z Częstochowskiego Alarmu Smogowego.

– Katastrofalne wyniki pomiarów świadczą o bardzo dużej ilości pozaklasowych źródeł ciepła w lokalach komunalnych. Do tego dochodzi brak modernizacji oraz podłączania tych budynków do sieci ciepłowniczej. I oczywiście powszechne zamiatanie problemu pod dywan. Południowa część miasta kopciuchami stoi, a przez to w sezonie grzewczym Częstochowianie są skazani na trucie – kwituje Pietrzak, pytany przez SmogLab.

Stacja pomiarowa przy ul. Zana w Częstochowie. Źródło: mapawampirow.pl

Nie najlepiej w rankingu plasują się także śląskie miejscowości uzdrowiskowe, jak Goczałkowice-Zdrój czy Jastrzębie-Zdrój, gdzie odnotowano odpowiednio 93 i 84 dni z przekroczeniami nowej normy dobowej dla pyłu PM2,5. Świętokrzyskie Busko-Zdrój także nie może się pochwalić zdrowym powietrzem.

Smog w małych miejscowościach

Pierwsza dziesiątka miejscowości z największą liczbą dni smogowych to miejscowości o niewielkiej liczbie ludności, bez znaczącego przemysłu i intensywnego ruchu samochodowego. Ta reguła powtarza się od wielu lat – zimowy smog najbardziej doskwiera w małych gminach. Niestety, od wielu lat w czołówce smogowych rekordzistów pojawiają się te same miejscowości: Nowa Ruda, Żywiec, Sucha Beskidzka, Nowy Targ i Nowy Sącz. 

 – Interesująco wygląda porównanie jakości powietrza w dużych i mniejszych miastach – mówi Siergiej. – Jeśli chodzi o dni smogowe z pyłem PM10, miasta wojewódzkie są w znacznie lepszej sytuacji niż miejscowości powiatowe. Na liście smogowych rekordzistów Kraków znajduje się na 23 pozycji, a Warszawa aż na 40. Widzimy, że podkrakowski Zabierzów ma więcej dni smogowych niż stolica Małopolski. Podobnie jest w przypadku Warszawy i Otwocka.

Zauważa, że tym samym upada mit o czystym powietrzu w miasteczkach i wsiach. – Pomiary pokazują, że to tam mamy ogniska zimowego smogu, którego źródłem są stare domowe kotły na węgiel i drewno – tłumaczy Siergiej.

Przypomina badania opinii społecznej, które przeprowadził Polski Alarm Smogowy wraz z More in Common. Ubiegłoroczna analiza „Pełną piersią? Polki i Polacy o smogu i jakości powietrza” pokazuje, że na wsiach i w niedużych miasteczkach świadomość jakości powietrza jest stosunkowo mała. Świadczy to o jakości edukacji w tych miejscach. Inaczej ma się sprawa w dużych miastach, których mieszkańcy raczej są lepiej wyedukowani o smogu. – To ciekawa rozbieżność, zwłaszcza, że polski smog jest raczej smogiem powiatowym, gminnym i wiejskim. 

Jakość powietrza pogarsza się od 2023 roku

Polski Alarm Smogowy przygląda się wskaźnikom zanieczyszczenia powietrza od ponad dekady i zaobserwował bardzo niebezpieczną tendencję: trend poprawy jakości powietrza w Polsce ulega odwróceniu. Potwierdzają to oceny Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska: od 2023 roku wzrosła liczba obszarów z przekroczeniem średniorocznych norm dla pyłu PM2,5 oraz rakotwórczego benzo(a)pirenu.

Ocenę jakości powietrza przeprowadzono z uwzględnieniem nowych norm jakości powietrza, które Polska musi spełniać najpóźniej w styczniu 2030 roku. Przypomnijmy, że ostrzejsze normy mają zapewnić skuteczniejszą ochronę zdrowia i życia. Według najnowszych danych, każdego roku smog przyczynia się do przedwczesnej śmierci 32 tys. osób. Dlatego – zdaniem specjalistów – działania na rzecz poprawy jakości powietrza musimy podejmować już teraz, a nie dopiero w momencie wejścia w życie nowych norm.

Oznacza to, że wszystkie polskie miejscowości już teraz muszą podejmować działania na rzecz poprawy jakości powietrza powietrza, tak by dostosować się  do nowych, obniżonych poziomów. Jakość powietrza można poprawić likwidując źródła zanieczyszczeń. P

PAS wylicza, że aż 84 proc. emisji szczególnie niebezpiecznego pyłu PM2,5 pochodzi ze spalania węgla i drewna w domowych kotłach i piecach. Bez skutecznego programu wspierającego obywateli w wymianie kotłów i ociepleniu domów proces poprawy jakości powietrza może przeciągnąć się na kolejne dekady, narażając dziesiątki tysięcy ludzi na utratę zdrowia i życia.   

–

Zdjęcie tytułowe: Agnes Kantaruk/Shutterstock

Autor

Klaudia Urban

Zastępczyni redaktora naczelnego SmogLabu. Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Z portalem związana od 2021 roku. Wcześniej redaktorka Odpowiedzialnego Inwestora. Pisze głownie o zdrowiu, żywności, lasach, gospodarce odpadami i zielonych inwestycjach.

Udostępnij

Zobacz także

Wspierają nas

Partnerzy portalu

Partner cyklu "Miasta Przyszłości"

Partner cyklu "Żyj wolniej"

Partner naukowy

Bartosz Kwiatkowski

Dyrektor Frank Bold, absolwent prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, wiceprezes Polskiego Instytutu Praw Człowieka i Biznesu, ekspert prawny polskich i międzynarodowych organizacji pozarządowych.

Patrycja Satora

Menedżerka organizacji pozarządowych z ponad 15 letnim stażem – doświadczona koordynatorka projektów, specjalistka ds. kontaktów z kluczowymi klientami, menadżerka ds. rozwoju oraz PR i Public Affairs.

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Zastępczyni redaktora naczelnego SmogLabu. Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Z portalem związana od 2021 roku. Wcześniej redaktorka Odpowiedzialnego Inwestora. Pisze głownie o zdrowiu, żywności, lasach, gospodarce odpadami i zielonych inwestycjach.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Współzałożyciel SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.