Udostępnij

Światowy lider zielonych dachów. Zobaczcie, jak to się robi!

31.08.2021

Bazylea stała się liderem w dziedzinie zielonych dachów. W 2019 przypadało tam 5.71 m2 zielonego dachu na mieszkańca, co jest wynikiem najlepszym na świecie. Wszystko dzięki przepisom, które lokalne władze wprowadziły 19 lat temu. Pierwsze zachęty pojawiły się jednak dużo wcześniej. „Odpowiednio zaplanowany, zielony dach nie potrzebuje niczego poza deszczem” – przekonują urzędnicy. Czy w ślad za Szwajcarami pójdzie cała Europa?

Zielone miasta to coś czego większość z nas chce, lecz jednocześnie nie zawsze wiadomo jak to osiągnąć.

Bazylea znalazła ciekawy sposób, aby zwiększyć powierzchnie biologicznie czynne. Jako pierwsze miasto na świecie wprowadziła prawny obowiązek stosowania zielonych dachów dla nowopowstających budynków z płaskimi dachami. Dodatkowo zachęty w postaci dotacji wprowadzono tam już w roku… 1996!

Dzięki temu zwiększają się zielone zasoby miasta, a w upalne lato rośliny pomagają chłodzić budynki. Dodatkowo przy nawalnych deszczach zielone powierzchnie spowalniają spływ wody, łagodząc skutki nawałnic. Wymóg stosowania zielonych dachów dla nowych oraz modernizowanych budynków jest elementem strategii w zakresie bioróżnorodności Bazylei.

Pierwsze zapisy wprowadzono nowelizacją Prawa Budowlanego Miasta Bazylei w 2002 roku. Zapisy wzmocniono rozporządzeniem w roku 2010. Po wprowadzeniu przepisów zbudowano ponad milion metrów kwadratowych zielonych dachów, dzięki czemu Bazylea jest światowym liderem w tej dziedzinie.

 class=
Fragment broszury informacyjnej miasta Bazylea
źródło: https://www.stadtgaertnerei.bs.ch

Czytaj również: Farma w środku miasta? To możliwe.

Mitygacja i adaptacja

Wprowadzenie trwałej zmiany było możliwe dzięki współpracy naukowców z lokalnymi władzami. Po uchwaleniu prawa, które nakładało wymóg stosowania zielonych dachów, naukowcy byli także wsparciem doradczym dla inwestorów.

U podstaw zastosowania ekologicznych rozwiązań leżą problemy związane z marnotrawieniem energii oraz postępującymi zmianami klimatu. Zwiększenie efektywności energetycznej budynków poprzez zastosowanie chłodzących je powierzchni zielonych pozwala na mniejsze zużycie prądu. W efekcie emisje CO2 spadają, jest to działanie mitygacyjne, czyli spowalniające postępowanie zmian klimatu.

Zielone dachy to jednocześnie walka ze zjawiskiem MWC (Miejskiej Wyspy Ciepła). Dzięki zwiększaniu powierzchni zielonych miasto jest lepiej przystosowane do skrajnych warunków atmosferycznych. Jest to zatem również działanie adaptacyjne do zmian klimatu. Dodatkowo naukowcy zwracają uwagę, że zielone dachy i ściany pozwalają łagodzić wpływ szkodliwych emisji związanych z transportem.

Oprócz zieleni władze Bazylei zwracają uwagę na inne rozwiązania sprzyjające bioróżnorodności. Stosy większych kamieni, zapewniają kryjówki dla wielu gatunków zwierząt. W przestrzeniach między nimi można znaleźć m.in. owady i pająki, które mogą się chronić przed żerowaniem ptaków. Zalecany minimalny rozmiar to 10 m2 kamieni na 500 m2 powierzchni dachu. – czytamy w oficjalnym dokumencie.

 class=
Fragment broszury informacyjnej miasta Bazylea
źródło: https://www.stadtgaertnerei.bs.ch

Czytaj również: Ogród warzywny na paryskim dachu ma 14 hektarów

Praca u podstaw

Przypadek Bazylei jest szczególnie ciekawy. Pierwszy program zachęt finansowych zastosowany w latach 1996-1997 przewidywał dotację 20 CHF na m2 zielonego dachu. W latach 2005-2007 było to już nawet 40 CHF na m2. Programy były dotowane z Funduszu Oszczędzania Energii, który finansowali sami mieszkańcy płacąc rachunki za prąd. Dokładnie 5% tych wpływów zasilało Fundusz.

Udało nam się dotrzeć do pana Pawła, Polaka, który na co dzień pracuje w Szwajcarii przy budowie zielonych dachów. „Nie miałem okazji robić takiego dachu w Bazylei, natomiast w Zurychu jest bardzo dużo takich dachów. Ludzie zaczynają jednak montować coraz więcej fotowoltaiki na tych dachach wiec tej zieleni jest coraz mniej” – komentuje w rozmowie ze SmogLabem. Władze Bazylei w broszurze informacyjnej wskazują jednak możliwość zastosowania kombinacji paneli fotowoltaicznych i zielonych dachów.

 class=
Fragment broszury informacyjnej miasta Bazylea
źródło: https://www.stadtgaertnerei.bs.ch

Zielone dachy w całej Europie?

Być może idea zielonych dachów jeszcze bardziej wejdzie w kanon europejskich rozwiązań. Właśnie trwa zbiórka podpisów pod europejską inicjatywą obywatelską Zielone dachy (eng. Green Garden Roof Tops).

Jak czytamy w opisie inicjatywy zasadniczym elementem planu jest wykorzystanie istniejących przestrzeni na dachach budynków. Pomysł polega na stworzeniu zielonych ogrodów na dachach różnych korporacji. W ten sposób niewykorzystane dachy mogłyby zostać przekształcone tak, aby przyczyniały się do poprawy środowiska i pomagały w walce kryzysem ekologicznym. Aby obywatelski projekt wszedł w życie inicjatorzy muszą zebrać milion głosów poparcia z przynajmniej siedmiu państw członkowskich Unii Europejskiej.

 class=
Bazylea fot. instagram.com/ursprung/

Komentarz autora

Przypadek Bazylei to znakomity przykład rzeczywistej zielonej polityki miejskiej, z którego warto czerpać. W polskich miastach rozwiązania te często pozostają w sferze reklamowych broszur. Te pękają od „zielonych” treści, jednak gdy szukamy konkretnych realizacji, nie mówiąc o zapisach prawa, to pozostaje duże rozczarowanie.

W najlepszym przypadku miasta prowadzą nieśmiałe pilotaże (które w Bazylei były prowadzone już w latach 80). To oznacza, że Polska notuje w kwestii zielonych rozwiązań czterdziestoletnie opóźnienie! Czasem mieszkańcy zgłaszają zielone dachy w ramach budżetów obywatelskich, jednak systemowej pracy nie widać.

Twarde prawo podparte kampaniami społecznymi, wiedzą naukową, wsparciem logistycznym i finansowym owocuje produktem końcowym, który działa. Jest to działanie przemyślane, systemowe i kompleksowe. Wspierając bioróżnorodność, oszczędza się energię, hamuje postępujące zmiany klimatu (mitygacja) i jednocześnie adaptuje (przystosowuje) miasto do tych zmian.

 class=
Bazylea fot. instagram.com/ursprung/

Zdjęcie tytułowe: instagram.com/ursprung/

Autor

Maciej Fijak

Krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii. Naukowo zajmuje się m.in. międzynarodową ochroną środowiska. Uczestnik European Green Activism Training 2020, członek Akcji Ratunkowej dla Krakowa. Po godzinach przemierza Kraków wzdłuż i wszerz – pieszo lub na dwóch kółkach. Najczęściej spotykany w krakowskim Podgórzu.

Udostępnij

Zobacz także

Wspierają nas

Partner portalu

Partner cyklu "Miasta Przyszłości"

Partner cyklu "Żyj wolniej"

Partner naukowy

Joanna Urbaniec

Dziennikarka, fotografik, działaczka społeczna. Od 2010 związana z grupą medialną Polska Press, publikuje m.in. w Gazecie Krakowskiej i Dzienniku Polskim. Absolwentka Krakowskiej Szkoła Filmowej, laureatka nagród filmowych, dwukrotnie wyróżniona nagrodą Dziennikarz Małopolski.

Przemysław Błaszczyk

Dziennikarz i reporter z 15-letnim doświadczeniem. Obecnie reporter radia RMF MAXX specjalizujący się w tematach miejskich i lokalnych. Od kilku lat aktywnie angażujący się także w tematykę ochrony środowiska.

Hubert Bułgajewski

Ekspert ds. zmian klimatu, specjalizujący się dziedzinie problematyki regionu arktycznego. Współpracował z redakcjami „Ziemia na rozdrożu” i „Nauka o klimacie”. Autor wielu tekstów poświęconych problemom środowiskowym na świecie i globalnemu ociepleniu. Od 2013 roku prowadzi bloga pt. ” Arktyczny Lód”, na którym znajdują się raporty poświęcone zmianom zachodzącym w Arktyce.

Jacek Baraniak

Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Ochrony Środowiska jako specjalista ds. ekologii i ochrony szaty roślinnej. Członek Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot i Klubu Przyrodników oraz administrator grupy facebookowej Antropogeniczne zmiany klimatu i środowiska naturalnego i prowadzący blog „Klimat Ziemi”.

Martyna Jabłońska

Koordynatorka projektu, specjalistka Google Ads. Zajmuje się administacyjną stroną organizacji, współpracą pomiędzy organizacjami, grantami, tłumaczeniami, reklamą.

Przemysław Ćwik

Dziennikarz, autor, redaktor. Pisze przede wszystkim o zdrowiu. Publikował m.in. w Onet.pl i Coolturze.

Karolina Gawlik

Dziennikarka i trenerka komunikacji, publikowała m.in. w Onecie i „Gazecie Krakowskiej”. W tekstach i filmach opowiada o Ziemi i jej mieszkańcach. Autorka krótkiego dokumentu „Świat do naprawy”, cyklu na YT „Można Inaczej” i Kręgów Pieśni „Cztery Żywioły”. Łączy naukowe i duchowe podejście do zagadnień kryzysu klimatycznego.

Jakub Jędrak

Członek Polskiego Alarmu Smogowego i Warszawy Bez Smogu. Z wykształcenia fizyk, zajmuje się przede wszystkim popularyzacją wiedzy na temat wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzkie.

Klaudia Urban

Z wykształcenia mgr ochrony środowiska. Od 2020 r. redaktor Odpowiedzialnego Inwestora, dla którego pisze głównie o energetyce, górnictwie, zielonych inwestycjach i gospodarce odpadami. Zainteresowania: szeroko pojęta ochrona przyrody; prywatnie wielbicielka Wrocławia, filmów wojennych, literatury i poezji.

Maciej Fijak

Redaktor naczelny SmogLabu. Z portalem związany od 2021 r. Autor kilkuset artykułów, krakus, działacz społeczny. Pisze o zrównoważonych miastach, zaangażowanym społeczeństwie i ekologii.

Sebastian Medoń

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się klimatem, powietrzem i energetyką – widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki.

Tomasz Borejza

Zastępca redaktora naczelnego SmogLabu. Dziennikarz naukowy. Wcześniej/czasami także m.in. w: Onet.pl, Przekroju, Tygodniku Przegląd, Coolturze, prasie lokalnej oraz branżowej.